KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • İstisna Sözleşmesi Nedir? Neye Denir?

    İstisna sözleşmesi (eser sözleşmesi), yüklenicinin bir eser üretmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği borçlar hukuku sözleşmesidir.

    TBK m. 470 Uyarınca Eser Sözleşmesi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yüklenicinin eser meydana getirmeyi, iş sahibinin bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İstisna Sözleşmesi

    “Yapı inşası için imzalanan o **istisna sözleşmesi** tarafların haklarını güvenceye alıyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sözleşme bir Akit türüdür. Ödenen tutar Bedel olarak kararlaştırılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İstisna sözleşmesinde eser ne zaman teslim edilir?

    Sözleşmede kararlaştırılan tarihte veya işin niteliğine göre gereken sürede teslim edilir.

    2. Eserde ayıplı ifa olursa ne yapılır?

    İş sahibi onarım, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarını kullanabilir.

  • İstirdat Nedir? Neye Denir?

    İstirdat (geri alma davası), icra ve borçlar hukukunda, borçlu olmadığı halde icra tehdidi altında ödemede bulunan kişinin, ödediği paranın geri alınması için açtığı tazminat davasıdır.

    İİK m. 72 Uyarınca İstirdat Davası

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “borçlu olunmadığı halde ödenen paranın geri istenmesi davası” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İstirdat

    “Haksız yere ödediği parayı geri almak için açtığı **istirdat** davası adliyede görülüyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Süreç İcra Takibi sonrasında ödenen paralar için açılır. Hak talep edilen unsur Alacak niteliğindedir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İstirdat davası kaç günde açılır?

    Ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır.

    2. Menfi tespit davası ile istirdat davası arasındaki fark nedir?

    Menfi tespit borç ödenmeden önce açılır; istirdat ise borç ödendikten sonra paranın geri alınması için açılır.

  • İstinaf Nedir? Neye Denir?

    İstinaf, ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı Bölge Adliye Mahkemelerinde yapılan ikinci derece denetim ve inceleme yoludur.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ilk derece kararlarının üst mahkemede incelenmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İstinaf

    “Karara karşı yapılan **istinaf** başvurusuyla dosya Bölge Adliye Mahkemesine gönderildi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Başvuruyu yapan Müstenif sıfatı alır. Sonraki aşama Temyiz merciiidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İstinaf mahkemesi duruşma yapar mı?

    Evet, istinaf mahkemesi gerekli gördüğü hallerde duruşma açabilir.

    2. İstinaf süresi ne kadardır?

    Hukuk davalarında 2 hafta, ceza davalarında 7 gündür.

  • İstihkak Nedir? Neye Denir?

    İstihkak, eşya hukukunda ve icra hukukunda, bir malın mülkiyetinin kendisine ait olduğunu iddia eden kişinin, o malın haksız zilyedinden veya haczedildiği durumlardan geri verilmesini istemesi davasıdır (istihkak davası).

    Doktrinel Yapısı ve İİK m. 96

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mülkiyet iddia edilerek malın iadesinin istenmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İstihkak

    “Haczedilen mallar arasında kendine ait olanları kurtarmak için açtığı **istihkak** davasını kazandı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Dava Haciz takiplerinde üçüncü kişilerin mülkiyet iddialarıyla açılır. Hak Ayni Hak niteliğindedir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İstihkak davası kime karşı açılır?

    İcra takiplerindeki istihkak davaları alacaklıya ve borçluya karşı açılır.

    2. İstihkak davasında ispat kime aittir?

    Mülkiyet iddia eden üçüncü kişiye aittir.

  • İspat Yükü Nedir? Neye Denir?

    İspat yükü (ispat külfeti), medeni usul hukukunda, tarafların iddia ettikleri vakıaları kanuni delillerle ispat etme zorunluluğudur.

    TMK m. 6 ve HMK m. 190 Uyarınca İspat Yükü

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “iddia edilen vakıayı kanıtlama yükümlülüğü” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İspat Yükü

    “Kanun gereği **ispat yükü** davacı tarafın omuzlarındaydı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Yükümlülüğün yerine getirilmesi İspat kurallarına tabidir. Araçlar Delil vasıtalarıdır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İspat yükü kime düşer?

    Kural olarak, kanunda aksi belirtilmedikçe, iddia ettiği vakıadan kendi lehine hak çıkaran tarafa düşer.

    2. İspat yükünün yer değiştirmesi mümkün müdür?

    Evet, karşı ispat faaliyetleri veya karinelerin varlığı halinde ispat yükü yer değiştirebilir.

  • İspat Nedir? Neye Denir?

    İspat, usul hukukunda, mahkemede iddia edilen bir vakıanın doğruluğunu yasal delillerle ortaya koyarak hakimi ikna etme faaliyetidir.

    İspat Kuralları ve Fıkhi Temelleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “iddia edilen bir olayın doğruluğunu kanıtlama” olarak tanımlanır. İslâm yargılama hukukunda ispat esası beyyine kavramına dayanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi beyyine ve şehadet maddelerinde açıklandığı üzere; hak arama sürecinde iddiayı ispatlamak davacının yükümlülüğüdür.

    Edebi Eserlerde İspat Kavramı

    “Haklılığını ortaya koymak için sunduğu vesikalar, **ispat** külfetini yerine getirdiğini gösteriyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    İspat faaliyetinde Delil ve Belge araçları kullanılır. Sorumluluk İspat Yükü kuralına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Hangi vakıaların ispatı gerekmez?

    Herkesçe bilinen genel kanıtlar, ikrar edilen vakıalar ve kanuni karineler kural olarak ispat gerektirmez.

    2. İspat yükü kimdedir?

    Kural olarak kanunda aksi öngörülmedikçe, iddia ettiği vakıadan kendi lehine hak çıkaran taraftadır.

  • İrtifak Hakkı Nedir? Neye Denir?

    İrtifak hakkı, eşya hukukunda, malike malı üzerinde belirli bir şekilde kullanma yetkisi veren veya malikin mülkiyet yetkilerini kısıtlayan sınırlı ayni haktır.

    TMK m. 779 Uyarınca İrtifak Hakları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “başkasına ait bir taşınmaz üzerinde lehdarına yararlanma yetkisi veren ayni hak” olarak tanımlanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi irtifak ve mülkiyet maddelerinde açıklandığı üzere; taşınmazlar üzerindeki geçit ve yararlanma hakları fıkıhta köklü bir geçmişe sahiptir.

    Edebi Eserlerde İrtifak Hakkı

    “Tapuya işlenen bu **irtifak hakkı** komşu araziden geçişi yasal güvenceye bağlıyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hak türü sınırlı bir Ayni Hak çeşididir. Benzer yetki İntifa Hakkı ile sağlanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İrtifak hakları tapuya tescil edilir mi?

    Evet, taşınmazlar üzerinde kurulan irtifak haklarının geçerliliği tapu kütüğüne tescil edilmesine bağlıdır.

    2. İrtifak hakkı zamanaşımıyla kazanılır mı?

    Taşınmaz lehine irtifak hakları kazandırıcı zamanaşımı ile tapuda tescil edilerek kazanılabilir.

  • İrade Fesadı Nedir? Neye Denir?

    İrade fesadı, borçlar hukukunda, bir sözleşme kurulurken taraflardan birinin iradesinin sakatlanması, yani hata, hile (aldatma) veya korkutma (ikrah) nedeniyle sağlıklı oluşmaması durumudur.

    TBK m. 30-39 Uyarınca İrade Fesadı Halleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “sözleşme kurulurken iradenin yanıılma, aldatma veya tehditle sakatlanması” olarak tanımlanır. TBK m. 30-39 uyarınca yanılma, hile veya korkutmaya maruz kalan taraf sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirerek sözleşmeyi iptal edebilir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ikrah ve hile maddelerinde açıklandığı üzere; rızanın fesada uğradığı akitler hukuken bağlayıcı değildir.

    Edebi Eserlerde İrade Fesadı

    “Baskı altında imzalanan o mukavele, açık bir **irade fesadı** örneğiydi.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sakat kurulan sözleşme Akit niteliğini zedeler. Hak İcbar baskısıyla da bozulabilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İrade fesadına uğrayan kişi ne kadar sürede sözleşmeyi iptal edebilir?

    Hilenin veya yanılmanın fark edildiği ya da korkutmanın ortadan kalktığı tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde iptal hakkı kullanılmalıdır.

    2. Hata (yanılma) her durumda iradeyi fesada uğratır mı?

    Esaslı hata hallerinde irade fesadı oluşur ve sözleşme iptal edilebilir.

  • İptal Kararı Nedir? Neye Denir?

    İptal kararı, idari yargıda veya Anayasa Mahkemesi’nde, hukuka aykırı bulunan bir idari işlemin veya kanun hükmünün geçmişe etkili olarak ortadan kaldırıldığını bildiren yargı kararıdır.

    Hukuki Sonuçları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hukuka aykırı işlemin ortadan kaldırılmasına dair yargı kararı” olarak tanımlanır. İptal kararları geriye etkili (retrodaktif) sonuç doğurur.

    Edebi Eserlerde İptal Kararı

    “Mahkemenin tebliğ ettiği **iptal kararı**, haksız yere yapılan atamayı tamamen hükümsüz kılmıştı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Karar İptal Davası neticesinde verilir. İşlemler İlam belgesiyle uygulanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İptal kararı çıkınca işlem ne olur?

    İptal kararı ile dava konusu idari işlem kurulduğu andan itibaren ortadan kalkmış (hiç yapılmamış) sayılır.

    2. İptal kararından sonra idare ne yapmak zorundadır?

    İdare, iptal kararı gereğince hukuki durumu işlem öncesi hale getirmek için gerekli işlemler yapmak zorundadır.

  • İptal Davası Nedir? Neye Denir?

    İptal davası, idare hukukunda, yetkili, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olan idari işlemlerin yetkili mahkemece ortadan kaldırılması için açılan idari yargı davasıdır.

    İYUK Uyarınca İptal Davası

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hukuka aykırı idari işlemlerin iptali için açılan dava” olarak tanımlanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi mezâlim mahkemeleri ve idari denetim maddelerinde belirtildiği üzere; kamu gücü kullananların haksız işlemlerinin yargı denetimiyle iptal edilmesi hukukun üstünlüğü ilkesidir.

    Edebi Eserlerde İptal Davası

    “Belediyenin haksız yıkım kararına karşı açtığı **iptal davası**, mülkünü korumanın yegane hukuki yoluydu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    İptal edilen işlemler İptal Kararı ile ortadan kalkar. Süreç Adli Yargı dışında idari yargı kollarında yürütülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İptal davası açma süresi nedir?

    İdare mahkemelerinde iptal davası açma süresi kural olarak yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür.

    2. İptal davası kimler tarafından açılabilir?

    İşlemden menfaati ihlal edilen (meşru ve güncel menfaati bulunan) kişiler tarafından açılabilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by