KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Emsal Ücret Nedir? Neye Denir?

    Emsal ücret, iş hukukunda ve borçlar hukukunda, işçinin veya hizmet sunanın kıdemi, unvanı, mesleki tecrübesi ve yaptığı işin niteliğine göre aynı sektörde ve benzer pozisyondakilere ödenen ortalama rayiç ücrettir.

    İş Hukukunda Emsal Ücret Tespiti

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “aynı işi yapanlara ödenen rayiç ücret” olarak tanımlanır. İşçinin bordroda gösterilen ücretinin gerçeği yansıtmadığı iddialarında (kayıt dışı ücret) emsal ücret araştırması yapılır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ecr-i misil maddesinde açıklandığı üzere; emeğin karşılığının adil belirlenmesi için emsal çalışanların kazancı esas tutulur.

    Edebi Eserlerde Emsal Ücret Kavramı

    İşçilerin emek mücadeleleri edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Mahkemenin yaptığı **emsal ücret** araştırması, yıllardır hakkı yenilen işçinin alacağını resmiyete kavuşturdu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Tespiti yapacak merci Bilirkişi olarak görev yapar. Mahkeme alacağa karar verdiğinde Eda Davası hükümleri uygulanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Emsal ücret nereden sorulur?

    İlgili meslek odalarından, sendikalardan ve Türkiye İstatistik Kurumu’ndan (TÜİK) sorulur.

    2. Emsal ücret araştırması ne zaman yapılır?

    İşçinin gerçek ücretinin bordrodakinden farklı olduğu iddia edilen iş davalarında yapılır.

  • TCK Madde 174- Tehlikeli Maddelerin İzinsiz Bulundurulması Nedir?

    Ruhsatsız patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı veya zehirli maddelerin izinsiz olarak imal edilmesi, taşınması veya bulundurulması TCK Madde 174’te düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 174: “(1) Ateşli silahlar dışında kalıp da patlayıcı, maddelerin izinsiz olarak imal eden, satan, taşıyan veya bulunduran kişi, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Tehlikeli kimyasal veya patlayıcıların yasal izinler olmaksızın elde bulundurulmasıdır.

    Cezası

    **4 yıldan 8 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Kamu güvenliğini tehlikeye atacak silah ve tehlikeli maddelerin izinsiz taşınması yasaklanmıştır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kaçak patlayıcı bulundurmak bu kapsama girer mi?
      Cevap: Evet, izinsiz tüm patlayıcılar bu maddededir.

  • TCK Madde 152- Mala Zarar Vermenin Nitelikli Halleri Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kamu kurumlarına ait binalara, yangın veya patlayıcı madde kullanarak malvarlığına zarar verilmesi Mala Zarar Vermenin Nitelikli Halleri altında TCK Madde 152’de düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 152: “(1) Mala zarar verme suçunun; a) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait tesis veya eşya hakkında, b) Yangın, su baskını, patlama… gibi araçlarla işlenmesi halinde, fail hakkında bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Kamu mallarının, enerji tesislerinin veya yakarak/yıkarak toplumsal tehlike yaratan araçların kullanılmasıyla mala zarar verilmesidir.

    Cezası

    **1 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası** verilir. Suçun yangın veya patlayıcı maddeyle işlenmesi halinde ceza iki katına kadar artırılır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 26. maddesindeki “Zarar-ı âmı def için zarar-ı has ihtiyar olunur” prensibi doğrultusunda kamusal tesislere ve genel güvenliğe yönelen zararlar en ağır tazir cezalarıyla karşılanır.

    İbadethanelere verilen zararlar için TCK Madde 153 İbadethanelere ve Mezarlıklara Zarar Verme yazımızı inceleyin.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kamu malına zarar vermek şikayete tabi midir?
      Cevap: Hayır, re’sen soruşturulur.

  • TCK Madde 113- Kamu Hizmetlerinden Yararlanma Hakkının Engellenmesi Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Vatandaşların kamusal hizmetlerden yararlanmasının hukuka aykırı olarak engellenmesi TCK Madde 113’te düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 113: “(1) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla; a) Kamu hizmetlerinden yararlanılmasını, b) Kamu kurumlarında veya kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarında faaliyet gösterilmesini engelleyen kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Kamu hizmeti veren kurumlara erişimin cebirle kısıtlanmasıdır.

    Cezası

    2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Kamu düzeni ve hizmetlerin aksamaması İslam idare hukukunda esastır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Memurlar tarafından işlenebilir mi?
      Cevap: Görev yetkisinin kötüye kullanılmasıyla da işlenebilir.

  • Emredici Hüküm Nedir? Neye Denir?

    Emredici hüküm, kamu düzenini, genel ahlakı ve kişilik haklarını korumak amacıyla konulan, tarafların aksini kararlaştıramayacakları mutlak bağlayıcı kanun maddesidir.

    TBK m. 27 ve Emredici Hükümler

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “aksine sözleşme yapılamayan mutlak kanun kuralı” olarak tanımlanır. TBK m. 27 uyarınca emredici hükümlere aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür (kesin hükümsüzlük/butlan).

    TDV İslâm Ansiklopedisi nass ve ahkâm maddelerinde vurgulandığı üzere; şer’an emredici olan kuralların aksine şart koşulması batıldır.

    Edebi Eserlerde Emredici Hüküm Kavramı

    Kanunların katılığı edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Kanunun o **emredici hüküm** maddeleri karşısında, tarafların kendi aralarında yaptığı özel anlaşma tamamen geçersiz kaldı.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Emredici hükme aykırı yapılan akit Butlan ile sakatlanır. Kurulan işlem Akit hürriyetini kısıtlar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bir hükmün emredici olduğu nasıl anlaşılır?

    Kanun maddesindeki “şarttır”, “yasaktır”, “aksi yapılamaz”, “geçersizdir” gibi ifadelerden ve kamu düzenini koruma amacından anlaşılır.

    2. Emredici hükme aykırı sözleşmenin yaptırımı nedir?

    Kesin hükümsüzlük (mutlak butlan) yaptırımına tabidir.

  • TCK Madde 173- Atom Enerjisi ile Patlamaya Sebebiyet Verme Nedir?

    Atom enerjisi veya nükleer tepkimelerle patlamaya sebebiyet verilmesi TCK Madde 173 kapsamında ağır cezai yaptırımlara bağlanmıştır.

    Mevzuat Metni

    Madde 173: “(1) Atom enerjisiyle patlamaya sebebiyet veren veya patlamayı sağlayan cihazları imal eden, taşıyan, bulunduran kişilere ağır hapis cezaları verilir.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Nükleer patlayıcıların izinsiz imali ve patlatılmasıdır.

    Cezası

    Uzun süreli hapis cezaları ile cezalandırılır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Toplu felaketlere yol açabilecek fiiller en ağır cezai kategoride değerlendirilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Teşebbüs cezalandırılır mı?
      Cevap: Evet, bu tür ağır suçlarda teşebbüs aşaması da cezalandırılır.

  • TCK Madde 151- Mala Zarar Verme Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen tahrip etmek, yıkmak, kirletmek veya kullanılamaz hale getirmek Mala Zarar Verme Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 151: “(1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Başkasının mülkiyetinde bulunan malın değerinin, işlevinin veya estetik görünümünün kast ile olumsuz etkilenmesidir.

    Cezası

    Şikayet üzerine **4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 20. maddesindeki “Zarar izâle olunur” ilkesi ve 91. maddesindeki tazminat esasları uyarınca, başkasının malına verilen her türlü zarar bizzat zararı veren (mübaşir) tarafından tanzim ve tazmin edilmek zorundadır.

    Ağırlaşmış durumlar için TCK Madde 152 Mala Zarar Vermenin Nitelikli Halleri yazımızı inceleyebilirsiniz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Mala zarar verme suçu şikayete bağlı mıdır?
      Cevap: Temel şekli şikayete bağlıdır (şikayet süresi 6 aydır).
    • Soru 2: Hayvanlara zarar verilmesi bu kapsama girer mi?
      Cevap: Hayvanları Koruma Kanunu ve TCK hükümlerine göre sahipli hayvanlara zarar verilmesi cezai yaptırıma tabidir.

  • TCK Madde 112- Eğitim ve Öğretim Hakkının Engellenmesi Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Anayasal haklar arasında yer alan eğitim ve öğretim hakkının hukuka aykırı olarak engellenmesi Eğitim ve Öğretim Hakkının Engellenmesi Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 112: “(1) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir kimsenin eğitim ve öğretim hakkını kullanmasını engelleyen kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Öğrencilerin veya eğitim personelinin okul ve kurumlara girmesinin cebir veya tehditle engellenmesidir.

    Cezası

    2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    İlim öğrenmek ve eğitim hakkı İslam hukukunda teşvik edilen temel kamusal haklardandır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Şikayete bağlı mıdır?
      Cevap: Re’sen soruşturulur.

  • Emsal Karar Nedir? Neye Denir?

    Emsal karar, yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi) benzer hukuki uyuşmazlıklarda daha önce vermiş olduğu, ilk derece mahkemeleri ve uygulayıcılar için yol gösterici, örnek içtihat kararıdır.

    Emsal Kararın Hukuki Niteliği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “benzer olaylarda örnek alınan yüksek mahkeme kararı” olarak tanımlanır. İçtihadı Birleştirme Kararları mutlak bağlayıcı iken, daire kararları yol gösterici emsal niteliğindedir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi emsal ve içtihat maddelerinde açıklandığı üzere; adli istikrarın ve hukuki belirliliğin sağlanması emsal kararların takibiyle mümkündür.

    Edebi Eserlerde Emsal Karar Kavramı

    Yüksek mahkeme içtihatları edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Avukatın dosyaya sunduğu Yargıtay **emsal karar** metni, mahkemenin gidişatını tek bir celsede değiştirdi.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Emsal kararları oluşturan üst inceleme mercii Temyiz organıdır. Yasal kurallar Kanun tefsirleriyle netleşir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İlk derece mahkemesi emsal karara uymak zorunda mıdır?

    İçtihadı birleştirme kararları hariç kural olarak daire kararları bağlayıcı değil, emsal (yol gösterici) niteliktedir.

    2. Emsal karar nereden bulunur?

    Yüksek mahkemelerin emsal karar arama portalı veya Resmi Gazete üzerinden ulaşılır.

  • El Koyma Nedir? Neye Denir?

    El koyma, ceza muhakemesi hukukunda, ispat aracı olabilecek veya eşya/kazanç müsaderesine konu olabilecek eşya veya malvarlığı değerleri üzerinde zilyedin zilyetlik yetkisinin mahkeme veya hakim kararıyla geçici olarak kaldırılması koruma tedbiridir.

    CMK m. 123-134 Uyarınca El Koyma

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “suç eşyasına veya delillere geçici olarak kamu gücüyle el konulması” olarak tanımlanır. Hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emriyle uygulanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi müsadere ve zilyetlik maddelerinde açıklandığı üzere; suç aletlerine ve haksız kazanca devletçe el konulması adli emniyet tedbiridir.

    Edebi Eserlerde El Koyma Kavramı

    Suç eşyalarına el konulması edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Zabıta ekiplerinin evde yaptığı arama sonrası suç aletlerine kararla **el koyma** işlemi yapıldı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    İşlemi yürüten güvenlik güçleri Adli Kolluk birimleridir. Şüpheli durumlar Adli Kontrol tedbirleriyle sürdürülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. El koyma kararını kim verir?

    Kural olarak sulh ceza hakimi verir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle de yapılabilir (hakim onayına sunulur).

    2. El konulan eşya ne zaman iade edilir?

    Soruşturma veya kovuşturma sonunda müsadere edilmesine karar verilmeyen eşya sahibine iade edilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by