KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • El Koyma Nedir? Neye Denir?

    El koyma, ceza muhakemesi hukukunda, ispat aracı olabilecek veya eşya/kazanç müsaderesine konu olabilecek eşya veya malvarlığı değerleri üzerinde zilyedin zilyetlik yetkisinin mahkeme veya hakim kararıyla geçici olarak kaldırılması koruma tedbiridir.

    CMK m. 123-134 Uyarınca El Koyma

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “suç eşyasına veya delillere geçici olarak kamu gücüyle el konulması” olarak tanımlanır. Hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emriyle uygulanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi müsadere ve zilyetlik maddelerinde açıklandığı üzere; suç aletlerine ve haksız kazanca devletçe el konulması adli emniyet tedbiridir.

    Edebi Eserlerde El Koyma Kavramı

    Suç eşyalarına el konulması edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Zabıta ekiplerinin evde yaptığı arama sonrası suç aletlerine kararla **el koyma** işlemi yapıldı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    İşlemi yürüten güvenlik güçleri Adli Kolluk birimleridir. Şüpheli durumlar Adli Kontrol tedbirleriyle sürdürülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. El koyma kararını kim verir?

    Kural olarak sulh ceza hakimi verir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle de yapılabilir (hakim onayına sunulur).

    2. El konulan eşya ne zaman iade edilir?

    Soruşturma veya kovuşturma sonunda müsadere edilmesine karar verilmeyen eşya sahibine iade edilir.

  • TCK Madde 172- Radyasyon Yayma Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Hukuka aykırı olarak radyasyon yaymak veya nükleer maddeleri serbest bırakmak suretiyle tehlike yaratmak Radyasyon Yayma Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 172: “(1) Atom enerjisi veya radyasyon yayarak insan hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlike yaratan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Radyoaktif maddelerin kontrolsüz veya hukuka aykırı şekilde çevreye yayılmasıdır.

    Cezası

    **2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Çevreye ve insan sağlığına zarar verecek unsurların yayılması İslam hukukunda kamu düzenini bozan büyük bir haksızlıktır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Ölüm neticesi olursa ne olur?
      Cevap: Ağır neticeler doğması durumunda kasten öldürme veya yaralama hükümleri uygulanır.

  • TCK Madde 149- Nitelikli Yağma Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Yağma suçunun silahla, gece vakti, kendisini tanınmayacak bir hale koyarak veya örgüt korkutucu gücünden yararlanılarak işlenmesi Nitelikli Yağma Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 149: “(1) Yağma suçunun; a) Silahla, b) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak, c) Gece vakti… işlenmesi halinde, fail hakkında ten yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Nitelikli yağma, mağdurun mukavemet imkanını tamamen ortadan kaldıran ağır şartlar altında işlenen gasp fiilidir.

    Cezası

    Nitelikli yağma suçunun cezası **10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle ilkeleri ve fıkıh düzenlemelerinde silahlı soygun ve gasp olayları kamu güvenliğini tehdit eden büyük fitne ve fesat kabul edilerek en ağır yaptırımlarla önlenmeye çalışılmıştır.

    İlgili hırsızlık suçları için TCK Madde 141 Hırsızlık Suçu sayfasına bakabilirsiniz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Silahla yağmanın cezası nedir?
      Cevap: Alt sınırı 10 yıl olan hapis cezası öngörülmüştür.
    • Soru 2: Etkin pişmanlık uygulanır mı?
      Cevap: TCK 168 uyarınca soruşturma veya kovuşturma aşamasında malın aynen iadesi veya tazmini halinde ceza indirimi yapılır.

  • TCK Madde 109- Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kişilerin seyahat ve hareket özgürlüğünün hukuka aykırı olarak kısıtlanması Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu olarak düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 109: “(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Mağdurun iradesi dışında bir yerde alıkonulması veya gitmek istediği yere gitmesinin engellenmesidir.

    Cezası

    1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır; nitelikli hallerde ceza katlanır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Hürriyetin kısıtlanması İslam hukukunda haksız fiil ve tazir cezası gerektiren ağır ihlallerdendir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Süre ne kadar olmalıdır?
      Cevap: Sürenin uzunluğu suçun varlığı için değil, cezanın tayini için önemlidir.

  • El Atmanın Önlenmesi Nedir? Neye Denir?

    El atmanın önlenmesi (müdahalenin men’i), eşya hukukunda malikin mülkiyet hakkından doğan yetkilerini kullanmasının haksız olarak engellenmesi halinde, bu haksız müdahalenin durdurulması amacıyla açtığı ayni davadır.

    TMK m. 683 Uyarınca Müdahalenin Men’i

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mülkiyet hakkına yapılan haksız tecavüzün durdurulması davası” olarak tanımlanır. TMK m. 683 gereğince malik, malını haksız olarak elinde tutan kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebilir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi gasp ve mülkiyet maddelerinde açıklandığı üzere; haksız tecavüzün kaldırılması ve mülkiyet sınırlarının korunması temel kuraldır.

    Edebi Eserlerde El Atmanın Önlenmesi Kavramı

    Mülkiyet kavgaları edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:

    “Arazisine yapılan haksız tecavüzü durdurmak için açtığı **el atmanın önlenmesi** davası, mülkiyet hakkının en doğal savunmasıydı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Dava mülkiyetten kaynaklanan bir Ayni Hak davasıdır. Geçmiş dönem haksız kullanım için Ecrimisil talep edilir. Arazideki binalar için Enkaz Bedeli hesaplanabilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. El atmanın önlenmesi davası zamanaşımına tabi midir?

    Mülkiyet hakkına dayandığı için haksız müdahale devam ettiği sürece zamanaşımına tabi değildir.

    2. Görevli mahkeme neresidir?

    Taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesidir.

  • TCK Madde 171- Genel Güvenliğin Taksirle Tehlikeye Sokulması Nedir?

    Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket edilerek genel güvenliğin tehlikeye düşürülmesi Genel Güvenliğin Taksirle Tehlikeye Sokulması Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 171: “(1) Taksirle; a) Yangın çıkaran, b) Sular baskınına sebebiyet veren, c) Patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı madde kullanan kişi, faturası veya zararın doğması halinde adli para cezası veya hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Kasıt olmaksızın, ihmal veya tedbirsizlik neticesinde toplumsal güvenliği tehlikeye atacak durumların yaratılmasıdır.

    Cezası

    Üç aya kadar hapis veya adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle’nin 92. maddesindeki “Mübaşir müteammid olmasa da zâmin olur” kuralı taksirli tehlike yaratma durumlarında da geçerlidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Zarar doğması şart mıdır?
      Cevap: Tehlikenin somut olarak ortaya çıkması veya zararın doğması şartlarına göre ceza şekillenir.

  • TCK Madde 148- Yağma Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Bir kimseyi cebir veya tehdit kullanarak malını teslim etmeye veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılmak Yağma (Gasp) Suçu olarak cezalandırılır.

    Mevzuat Metni

    Madde 148: “(1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak, bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılan kişiye, altı yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Yağma suçu, hem zilyetlik ve mülkiyet hakkını hem de kişinin kişi hürriyeti ve beden bütünlüğünü koruyan bileşik (mürekkep) bir suçtur. Cebir veya tehdit vasıtasıyla işlenir.

    Cezası

    Yağma suçunun temel şeklinin cezası **6 yıldan 10 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    İslam hukukunda gasp ve yol kesme (Gasp/Gasıb) en ağır cürümler arasında yer alır. Mecelle’nin 19. maddesindeki “Zarar ve mukabele-bizzarar yoktur” hükmü ile zorla mal gasbedilmesi durumunda mala el koyanın tam tazmin yükümlülüğü (zâmin olması) esastır.

    Nitelikli haller için TCK Madde 149 Nitelikli Yağma Suçu yazımızı inceleyebilirsiniz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Yağma suçu şikayete bağlı mıdır?
      Cevap: Hayır, ağır cezalık suçlardan olup re’sen soruşturulur.
    • Soru 2: Senet imzalatmak yağma sayılır mı?
      Cevap: Evet, TCK 148/2 uyarınca senedin cebir/tehditle imzalatılması senedin yağması suçunu oluşturur.

  • TCK Madde 108- Cebir Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Bir kimseye hukuka aykırı olarak şiddet veya zor kullanılması suretiyle iradesinin kırılması Cebir Suçu kapsamında cezalandırılmaktadır.

    Mevzuat Metni

    Madde 108: “(1) Bir kimseye karşı cebir kullanan kişi, şikayet üzerine, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Cebir, fiziksel güç kullanarak kişinin rızası dışında bir davranışı yapmaya veya yapmamaya mecbur bırakılmasıdır.

    Cezası

    Şikayet üzerine 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle ilkelerinde zorlamayla yapılan tasarrufların hükümsüz olduğu esası benimsenmiştir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Cebir başka suçların unsuru olabilir mi?
      Cevap: Evet, birçok suçun işlenişinde vasıta hareket olarak yer alabilir.

  • Ek Karar Nedir? Neye Denir?

    Ek karar, mahkemenin esasa ilişkin nihai kararı verdikten sonra, unutulan, tamamlanması gereken usul işlemlerine (harç, yargılama gideri, vekalet ücreti, temyiz/istinaf reddi) dair kurduğu ilave karardır.

    HMK m. 305/A ve Ek Karar Müessesesi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “nihai karardan sonra verilen ilave mahkeme kararı” olarak tanımlanır. HMK m. 305/A uyarınca hükmün tamamlanması ve tavzihi süreçlerinde verilir.

    Edebi Eserlerde Ek Karar Kavramı

    “Mahkemenin sonradan tebliğ ettiği **ek karar**, yargılama masraflarının kimin üzerinde kalacağını tescil ediyordu.”
    — Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna

    İlişkili Kavramlar

    Mahkemenin adli takvim kararları Ara Karar niteliğindedir. İşlemler resmi İlam belgesine eklenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ek karara karşı temyiz veya istinafa başvurulabilir mi?

    Evet, ek kararlar da asıl kararın tabi olduğu kanun yollarına tabidir.

    2. Ek karar hangi durumlarda verilir?

    Nihai kararda unutulan yargılama giderleri veya kanun yolu başvurularının reddi hallerinde verilir.

  • Ek Dava Nedir? Neye Denir?

    Ek dava, kısmi dava açmış olan davacının, saklı tuttuğu alacak bölümü için daha sonra aynı veya ayrı bir mahkemede açtığı ilave davadır.

    HMK uyarınca Ek Dava Mantığı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “saklı tutulan alacak bölümü için açılan ilave dava” olarak tanımlanır. Kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması ek dava açma hakkını korur.

    Edebi Eserlerde Ek Dava Kavramı

    Devam eden yargılamalar edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Tazminatın kalan kısmı için açılan o **ek dava**, ilk dosyanın kararıyla doğrudan bağlantılıydı.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Ek davanın dayandığı ilk dosya Asıl Dava niteliğindedir. Alacak miktarının baştan belirlenemediği durumlar Belirsiz Alacak Davası mekanizmasıyla yürütülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ek dava asıl davayla birleştirilebilir mi?

    Evet, aralarında bağlantı bulunduğu için HMK m. 166 uyarınca birleştirme kararı verilebilir.

    2. Ek davada zamanaşımı nasıl kesilir?

    Zamanaşımı sadece kısmi davada istenen miktar için kesilir; kalan miktar için ek dava açılmadıkça zamanaşımı işlemeye devam eder.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by