KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Ek Dava Nedir? Neye Denir?

    Ek dava, kısmi dava açmış olan davacının, saklı tuttuğu alacak bölümü için daha sonra aynı veya ayrı bir mahkemede açtığı ilave davadır.

    HMK uyarınca Ek Dava Mantığı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “saklı tutulan alacak bölümü için açılan ilave dava” olarak tanımlanır. Kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması ek dava açma hakkını korur.

    Edebi Eserlerde Ek Dava Kavramı

    Devam eden yargılamalar edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Tazminatın kalan kısmı için açılan o **ek dava**, ilk dosyanın kararıyla doğrudan bağlantılıydı.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Ek davanın dayandığı ilk dosya Asıl Dava niteliğindedir. Alacak miktarının baştan belirlenemediği durumlar Belirsiz Alacak Davası mekanizmasıyla yürütülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ek dava asıl davayla birleştirilebilir mi?

    Evet, aralarında bağlantı bulunduğu için HMK m. 166 uyarınca birleştirme kararı verilebilir.

    2. Ek davada zamanaşımı nasıl kesilir?

    Zamanaşımı sadece kısmi davada istenen miktar için kesilir; kalan miktar için ek dava açılmadıkça zamanaşımı işlemeye devam eder.

  • TCK Madde 170- Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması Nedir?

    Yangın çıkararak, patlayıcı madde kullanarak veya silahsız/silahlı şekilde genel güvenliği kasten tehlikeye düşürmek Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 170: “(1) Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde; a) Yangın çıkaran, b) Sular baskınına sebebiyet veren, c) Patlayıcı madde kullanan, d) Silahla ateş eden… kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Somut bir zarar meydana gelmese bile, toplumun ortak güvenliğini tehlikeye atan eylemlerin kasten gerçekleştirilmesidir.

    Cezası

    **6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle’nin 26. maddesindeki “Zarar-ı âmı def için…” ilkesi toplumsal güvenliğin korunmasının bireysel eylemlerden üstün olduğunu gösterir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Havaya ateş açmak bu kapsama girer mi?
      Cevap: Evet, silahla havaya ateş etmek genel güvenliği tehlikeye sokma suçunu oluşturur.

  • TCK Madde 142- Nitelikli Hırsızlık Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Hırsızlık suçunun bina içinde, ibadethanelerde, gece vakti, kilit açmak suretiyle veya bilişim sistemleri kullanılarak işlenmesi Nitelikli Hırsızlık Suçu olarak TCK Madde 142’de düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 142: “(1) Hırsızlık suçunun; a) Kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan eşya hakkında, b) İbadete ayrılmış yerlerde bulunan eşya hakkında… işlenmesi halinde üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (2) Suçun; e) Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle, h) Herkesin girebileceği bir yerde kilitlenmek suretiyle… işlenmesi halinde beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Nitelikli hırsızlık, eylemin mağdurun savunmasını zorlaştıran, kamusal güveni zedeleyen veya teknik imkanlar kullanılarak gerçekleştirilen şeklidir.

    Cezası

    • TCK 142/1 Kapsamındaki Haller: **3 yıldan 7 yıla kadar** hapis cezası.
    • TCK 142/2 Kapsamındaki Haller (Bilişim, kilit açma vb.): **5 yıldan 10 yıla kadar** hapis cezası.
    • Gece vakti işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 27. maddesinde yer alan “Zarar-ı eşed zarar-ı ehaf ile izâle olunur” ilkesi gereğince, kamuya ait veya korunması özel tedbir gerektiren malların haksız zilyetlikle çalınması toplumsal barışa daha büyük zarar verdiği için ağır yaptırımlarla karşılanmıştır.

    İlgili cebir içeren suçlar için TCK Madde 148 Yağma Suçu sayfamıza göz atabilirsiniz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Bilişim hırsızlığı nitelikli hal midir?
      Cevap: Evet, TCK 142/2-e gereği 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
    • Soru 2: Nitelikli hırsızlıkta uzlaşma var mıdır?
      Cevap: Nitelikli hırsızlık suçları uzlaşma kapsamında değildir.

  • TCK Madde 107- Şantaj Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kişilerin malvarlığı menfaati sağlamak veya haksız bir yükümlülük altına sokmak amacıyla baskı altına alınması Şantaj Suçu olarak düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 107: “(1) Hakkı olan bir şeyi açıklamak veya memuriyetten ihbar etmek tehdidiyle bir kimseyi kanuna aykırı bir yarar sağlamaya veya haksız bir yükümlülük altına sokmaya mecbur eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Şantaj, failin hukuken hakkı olan bir eylemi (örneğin suç duyurusunda bulunmak veya gerçeği açıklamak) bir araç olarak kullanarak mağdura baskı yapması ve haksız menfaat temin etmesidir.

    Cezası

    1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle’nin 97. maddesindeki “Bila-sebeb-i meşru birinin malını almak caiz olmaz” kuralı, haksız menfaat temin etme girişimlerinin hukuka aykırılığını açıkça ortaya koyar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Şantaj suçu şikayete bağlı mıdır?
      Cevap: Re’sen soruşturulan suçlar arasındadır.
    • Soru 2: Menfaat temin edilmese de suç oluşur mu?
      Cevap: Evet, icra edilmesiyle suç tamamlanır.

  • Ehliyet Nedir? Neye Denir?

    Ehliyet, medeni hukuk rejiminde, bir kişinin haklara sahip olabilme (hak ehliyeti) ve kendi fiilleriyle hukuki sonuçlar doğurabilme (fiil ehliyeti) yeteneğidir.

    TMK Sistematiğinde Ehliyet Türleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hukuki işlem yapabilme ve hak sahibi olma gücü” olarak tanımlanır. TMK uyarınca hak ehliyeti pasif, fiil ehliyeti aktif niteliktedir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ehliyet maddesinde açıklandığı üzere; fıkıhta ehliyet, ehliyyetü’l-vücûb (hak ehliyeti) ve ehliyyetü’l-edâ (fiil ehliyeti) olarak iki ana kategoride düzenlenmiştir.

    Edebi Eserlerde Ehliyet Kavramı

    Yasal yetkinlik edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Ergin yaşa ulaşmanın ötesinde akil davranabilmek, kanun önünde tam bir **ehliyet** sahibi sayılmanın ilk şartıydı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Mahkemede taraf olabilmek Dava Ehliyeti ile sağlanır. Sınırlı durumlar Sınırlı Ehliyetli statüsünü doğurur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Hak ehliyeti ne zaman başlar?

    Sağ ve tam doğmak şartıyla ana rahmine düşüldüğü andan itibaren başlar.

    2. Fiil ehliyetinin şartları nelerdir?

    Ergin olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamaktır.

  • TCK Madde 166- Bilgi Vermeme Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    İflas tasfiyesi sürecinde veya ticaret hukuku uygulamalarında kanunen verilmesi gereken bilgilerin kasıtlı olarak verilmemesi Bilgi Vermeme Suçu olarak cezalandırılmaktadır.

    Mevzuat Metni

    Madde 166: “(1) Kanuna göre gereken bilgileri vermeyen veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan iflas masasındaki borçlu veya yöneticiler, şikayet üzerine, altı aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    İflas idaresine, mahkemeye veya yetkili mercilere malvarlığı beyanında bulunulmaması veya yanıltıcı bilgi verilmesidir.

    Cezası

    Şikayet üzerine **altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    İslam hukukunda hakikatlerin saklanması ve ticari konularda dürüstlükten sapılması haksızlık kabul edilmiştir. Mecelle’nin dürüstlük prensipleriyle bağdaşmaz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kimler bu suçun faili olabilir?
      Cevap: İflas eden borçlu veya şirket yöneticileri fail olabilir.

  • TCK Madde 141- Hırsızlık Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) ikinci kısmının onuncu bölümünde düzenlenen Malvarlığına Karşı Suçlar başlığı altındaki en temel suç tipi Hırsızlık Suçudur. Kişilerin mülkiyet hakkını ve zilyetlik zeminini korumak amacıyla düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 141: “(1) Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Hırsızlık suçu, zilyedinin rızası bulunmaksızın başkasına ait taşınır bir malın, faydalanmak veya başkasına yarar sağlamak amacıyla zilyetlik alanından çıkarılmasıdır. Suçun temel unsurları şunlardır:

    • Maddi Unsur: Suçun konusu ekonomik veya şahsi değeri olan taşınır bir maldır. Malın zilyedin egemenlik alanından rıza dışı çıkarılması (alınması) ile suç tamamlanır.
    • Manevi Unsur: Suç ancak doğrudan kast ve kendisine veya başkasına bir yarar sağlama genel saikiyle işlenebilir.

    Hırsızlık Suçunun Cezası

    TCK Madde 141/1 hükmü gereğince, hırsızlık suçunun temel şeklini işleyen fail hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    İslam ceza hukukunda ve Mecelle ilkelerinde mülkiyet hakkının korunması (Hıfzü’l-Mal) zarurat-ı diniyyeden kabul edilmiştir. Mecelle’nin 97. maddesinde yer alan “Bila-sebeb-i meşru birinin malını almak caiz olmaz” prensibi, haksız zilyetlik ihlallerini kesin olarak yasaklar. İslam hukukunda belirli şartları (nisap, hırz vb.) taşıyan hırsızlık eylemleri sarih cezaya tabi tutulurken, Mecelle/tazir sisteminde kamu düzenini sağlayan hapis ve tazmin tedbirleri esastır.

    Ağırlaştırıcı sebepler için TCK Madde 142 Nitelikli Hırsızlık Suçu yazımızı inceleyebilirsiniz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Hırsızlık suçu şikayete bağlı mıdır?
      Cevap: Hırsızlık suçunun temel şekli şikayete bağlı değildir, re’sen soruşturulur ve kovuşturulur.
    • Soru 2: Kullanma hırsızlığı nedir?
      Cevap: Malın geçici bir süre kullanılıp iade edilmek üzere alınması halinde TCK 146 gereğince cezada indirim yapılabilir.
    • Soru 3: Uzlaşma kapsamına girer mi?
      Cevap: TCK 141’deki basit hırsızlık suçu uzlaşma kapsamındadır.

  • TCK Madde 106- Tehdit Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) ikinci kısmının yedinci bölümünde düzenlenen ve bireylerin ruh sükûnunu, irade özgürlüğünü korumayı amaçlayan en temel hükümlerden biri Tehdit Suçudur. Bu suç, bir kimseye yönelen haksız bir saldırı veya kötülük bildirimiyle kişinin karar verme özgürlüğünün zedelenmesini cezalandırmaktadır.

    Mevzuat Metni

    Madde 106: “(1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratılacağından veya sair bir kötülük edileceğinden bahisle tehdit edildiğinde ise, mağdurun şikayeti üzerine, altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Tehdit suçu, mağdurun irade özgürlüğünü baskı altına almak amacıyla gelecekte haksız bir kötülük yapılacağının bildirilmesidir. Suçun oluşması için tehdidin mağdur üzerinde korku yaratmaya elverişli olması yeterlidir; failin bu kötülüğü gerçekten yapma iradesi aranmaz.

    Tehdit Suçunun Cezası

    • Basit Tehdit (Hayat, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik): 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası.
    • Malvarlığı veya Sair Kötülük Tehdidi: Şikayete bağlı olarak altı aya kadar hapis veya adli para cezası.
    • Nitelikli Haller: Silahla, birden fazla kişiyle birlikte, var sayılan suç örgütlerinin oluşturduğu korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi halinde ceza artırılır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    İslam hukukunda kişilerin korkutulması, hukuka aykırı tehditlerle haklarının gasp edilmesi veya iradelerinin fesada uğratılması yasaklanmıştır. Mecelle’nin 19. maddesindeki “Zarar ve mukabele-bizzarar yoktur” ilkesi, başkalarına korku salarak zarar vermenin haksızlığını vurgular.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Tehdit suçunda şikayet şartı var mıdır?
      Cevap: Malvarlığına yönelik tehditler şikayete bağlıdır; ancak cana veya vücut dokunulmazlığına yönelik tehditler re’sen soruşturulur.
    • Soru 2: Sözlü olmayan tehditler suç oluşturur mu?
      Cevap: Evet, yazılı mesajlar, işaretler veya hareketlerle de tehdit suçu işlenebilir.
    • Soru 3: Uzlaşmaya tabi midir?
      Cevap: Tehdit suçları uzlaşma kapsamındadır.

  • Eda Davası Nedir? Neye Denir?

    Eda davası, davacının, davalının bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm edilmesini talep ettiği, hükmün icra edilebilir bir emir içerdiği dava türüdür.

    HMK m. 105 Uyarınca Eda Davası

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “davalının bir edimde bulunmaya mahkûm edilmesinin istendiği dava” olarak açıklanır. HMK m. 105 gereğince eda davası ile borçlunun edimini yerine getirmesi (ifa) istenir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi eda ve dava maddelerinde belirtildiği üzere; borçlanılan şeyin aynen veya nakden mahkemece hükme bağlanıp tahsil edilmesi eda talebinin temelidir.

    Edebi Eserlerde Eda Davası Kavramı

    Tahsilat ve mahkûmiyet talepleri edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Açtığı o para alacağı **eda davası**, borçlunun kaçamayacağı bir mahkeme ilamına dönüşmek üzereydi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Eda davası mahkemece verilen nihai bir Esasa İlişkin Karar ile sonuçlanır. Kararın infazı icra dairesinden talep edilir. İşlem öncesi tazminat için Ecrimisil talepleri yapılabilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Eda davası tespit davasını kapsar mı?

    Evet, eda davası açıldığında hakkın varlığı da kendiliğinden tespit edilmiş sayılır (her eda davası tespit unsurunu içinde barındırır).

    2. Eda davası ilamlı icraya konulabilir mi?

    Evet, eda davaları sonucunda verilen hükümler icra edilebilir (ilam) nitelik taşır.

  • Ecrimisil Nedir? Neye Denir?

    Ecrimisil (haksız işgal tazminatı), bir taşınır veya taşınmaz malın, sahibinin rızası olmaksızın kötüniyetli zilyet tarafından haksız olarak kullanılması nedeniyle hak sahibine ödenmesi gereken en az kira bedeli düzeyindeki tazminattır.

    Ecrimisil Müessesesinin Fıkhi ve Pozitif Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir malın izinsiz kullanılmasından doğan haksız işgal tazminatı, ecrmisil” olarak tanımlanır. İslâm hukuku (fıkıh) doktrininde bu kavram ecr-i misil (benzer emsal kira/ücret) terimiyle ifade olunur.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ecr-i misil ve gasp maddelerinde açıklandığı üzere; başkasının mülkünü izinsiz kullanıp menfaat sağlayan kimsenin emsal kira bedelini ödemesi dürüstlük ve adalet gereğidir.

    TMK m. 995 Uyarınca Ecrimisil

    4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 995. maddesi gereğince, iyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünler karşılığında ecrimisil ödemekle mükelleftir.

    Edebi Eserlerde Ecrimisil Kavramı

    Arazilerin izinsiz kullanımı ve haksız işgaller edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:

    “Yıllardır izinsiz ekilip biçilen baba tarlası için mahkemeden talep ettiği **ecrimisil**, haksız işgalin resmi bir tazminat faturasıydı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Ecrimisil miktarı belirlenirken gayrimenkulün piyasadaki Emsal Kira bedelleri esas alınır. Taşınmazın haksız kullanımı El Atmanın Önlenmesi davası ile birlikte sonlandırılır. Talepler mahkemede bir Eda Davası şeklinde ileri sürülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ecrimisil davasında zamanaşımı süresi kaç yıldır?

    Ecrimisil davalarında zamanaşımı süresi Yargıtay içtihatları uyarınca geriye dönük 5 yıldır.

    2. Paydaşlar birbirine karşı ecrimisil davası açabilir mi?

    Evet, kural olarak intifadan men (yararlanmadan engelleme) koşulu gerçekleştiği takdirde paydaşlar diğer paydaşa karşı ecrimisil davası açabilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by