KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Fikri Mülkiyet Nedir? Neye Denir?

    Fikri mülkiyet, insan zekasının, yaratıcılığının ve emeğinin ürünü olan telif hakları (edebiyat, sanat, müzik eserleri) ile sınai mülkiyet haklarını (patent, marka, tasarım, faydalı model) kapsayan gayrimaddi haklar bütünüdür.

    Fikri Mülkiyetin Doktrinel ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “düşünce ve sanat ürünleri üzerindeki tekelci mülkiyet hakkı” olarak tanımlanır. Fikri mülkiyet hakları mutlak hak niteliğinde olup herkese karşı ileri sürülebilir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi telif ve hak maddelerinde açıklandığı üzere; zihni emeğin ve müellefatın telif hakkı olarak korunması, emeğe saygı ve haksız kazancı önleme esasına dayanır.

    5846 Sayılı FSK ve Sınai Mülkiyet Kanunu

    5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) fikri mülkiyetin yasal çerçevesini çizer. Eser sahibinin manevi ve mali hakları ihlal edildiğinde tecavüzün men’i ve tazminat davaları açılabilir.

    Edebi Eserlerde Fikri Mülkiyet Kavramı

    Yazarın emeği ve telif hakları edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:

    “Yazdığı roman üzerindeki **fikri mülkiyet** hakkını korumak için yayıncıya karşı açtığı dava, edebi emeğin adli bir mücadelesiydi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Eserlerden yapılan yasal alıntılar İktibas kurallarıyla sınırlanır. Yayınların basılması Neşriyat kurgusudur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Fikri mülkiyet hakları ne kadar süre korunur?

    Telif hakları kural olarak eser sahibinin yaşadığı sürece ve ölümünden itibaren 70 yıl boyunca korunur.

    2. Fikri mülkiyet ihlalinde hangi mahkeme görevlidir?

    Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk/Ceza Mahkemeleri görevlidir.

  • TCK Madde 164- Şirket veya Kooperatifler Hakkında Yanlış Bilgi Suçu Nedir?

    Şirket veya kooperatif kurucu ve idarecilerinin kamuoyuna ve ilgililere gerçeğe aykırı finansal bilgi vermesi TCK Madde 164’te düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 164: “(1) Bir şirket veya kooperatifin kurucu, idareci, denetçi veya tasfiye memurları; şirketin veya kooperatifin durumu hakkında kamuoyuna beyanda bulunurken veya bilanço ve finansal tabloları düzenlerken gerçeğe aykırı bilgi verenler, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Finansal tablolarda ve bilançolarda yapılan sahtecilik ve kamuoyunu yanıltma eylemleridir.

    Cezası

    **6 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    İslam ticaret hukukunda doğruluk ve dürüstlük (Sıdk) temel şarttır. Mecelle’nin 3. maddesi beyanların gerçeğe uygun olması gerektiğini emreder.

    Suç eşyası durumları için TCK Madde 165 Suç Eşyasının Satın Alınması yazısını okuyun.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kimler bu suçun faili olabilir?
      Cevap: Sadece şirket/kooperatif kurucuları, idarecileri, denetçileri veya tasfiye memurları fail olabilir.

  • Fiili Yol Nedir? Neye Denir?

    Fiili yol (kamulaştırmasız el atma), idare hukukunda ve kamulaştırma mevzuatında, kamu idaresinin usulüne uygun bir kamulaştırma kararı ve işlemi olmaksızın, bir vatandaşın özel mülkiyetindeki taşınmazına fiilen yol, tesis veya kamu hizmeti alanı yaparak el koyması durumudur.

    Fiili Yol Durumunun Hukuki Niteliği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hukuki usullere uyulmaksızın idarece gerçekleştirilen haksız el atma” şeklinde açıklanır. İdarenin bu eylemi haksız fiil niteliği taşır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi gasp ve kamulaştırma maddelerinde açıklandığı üzere; yetkili makamların dahi rıza ve bedel ödemeksizin mülke el koyması gasp hükmündedir.

    Yargıtay İçtihatları ve Kamulaştırmasız El Atma Davaları

    Fiili yol durumunda taşınmaz maliki, idareye karşı “kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel tespiti” davası veya “el atmanın önlenmesi” davası açma hakkına sahiptir.

    Edebi Eserlerde Fiili Yol Kavramı

    İdarenin haksız el atmaları edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Arazisinin ortasından geçirilen o **fiili yol**, idarenin kanunsuz güç kullanımının ve mülkiyet ihlalinin somut bir resmiydi.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Taşınmaz sahibi El Atmanın Önlenmesi davası açabilir. Mülkiyet ihlali Ayni Hak güvencesine aykırıdır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Fiili yol durumunda hangi dava açılır?

    Taşınmaz bedelinin tahsili için kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açılır.

    2. Fiili yol davalarında görevli mahkeme neresidir?

    Fiili el atmalar haksız fiil sayıldığından adli yargıda Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.

  • TCK Madde 163- Karşılıksız Yararlanma Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Otomatlardan, elektrik, su veya doğalgaz aboneliklerinden bedelini ödemeksizin kaçak yararlanılması Karşılıksız Yararlanma Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 163: “(1) Otomatlar aracılığı ile sunulan ve bedeli ödendiği takdirde yararlanılabilen bir hizmetten ödeme yapmadan yararlanan kişi, iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. (3) Abonelik esasına dayanan elektrik, su, doğalgaz tüketiminde… bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Ölçüm sayaçlarına müdahale ederek kaçak elektrik, su, doğalgaz kullanılması veya otomatların usulsüz çalıştırılmasıdır.

    Cezası

    • Otomatlar Kapsamında: **2 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası.**
    • Kaçak Elektrik/Su/Gaz Kapsamında: **1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası.**

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 97. maddesi uyarınca başkasının malından veya kamusal hizmetlerden bedelsiz faydalanmak haksız kazanç ve zimmettir.

    İlgili şirket suçları için TCK Madde 164 Şirketler Hakkında Yanlış Bilgi yazımıza göz atın.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kaçak elektrik cezasında etkin pişmanlık var mıdır?
      Cevap: Zararın vergi ve cezalarıyla birlikte ödenmesi halinde ceza verilmez veya kamu davası açılmaz.

  • TCK Madde 124- Haberleşmenin Engellenmesi Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kişiler arasındaki haberleşmenin hukuka aykırı olarak engellenmesi Haberleşmenin Engellenmesi Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 124: “(1) Kişiler arasındaki haberleşmenin yapılmasını hukuka aykırı olarak engelleyen kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Mektup, telefon veya elektronik posta gibi iletişim yollarının engellenmesidir.

    Cezası

    6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Haberleşme mahremiyeti İslam hukukunda korunan temel değerlerdendir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kamu görevlileri tarafından işlenebilir mi?
      Cevap: Görev yetkisi dışında işlenmesi halinde ceza artırılabilir.

  • Fiili Taksim Nedir? Neye Denir?

    Fiili taksim, eşya hukukunda ve tapu mevzuatında, paylı mülkiyete veya elbirliği mülkiyetine konu olan bir taşınmazın, paydaşlarca resmi tescil yapılmaksızın kendi aralarında anlaşarak belirli bölümlerini fiilen paylaşması ve kullanması durumudur.

    Fiili Taksimin Hukuki ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ortak taşınmazın paydaşlarca fiilen bölünerek kullanılması” olarak açıklanır. İslâm hukukunda bu durum mühâye’e (kullanım paylaşımı) veya kısmet-i fiiliyye olarak adlandırılır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi kısmet ve mühâye’e maddelerinde belirtildiği üzere; malın aslı bölünmeden yararlanmanın veya alanların fiilen paylaşılması mülkiyet uyuşmazlıklarını önleyen pratik bir çözümdür.

    Şufa (Önalım) Davalarında Fiili Taksim Engeli

    Yargıtay yerleşik içtihatları uyarınca; paydaşlar arasında fiili taksim yapılmış ve herkes kendi bölümünü kullanıyorsa, bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması halinde diğer paydaşlar “önalım (şufa) hakkını” kullanamazlar (dürüstlük kuralı gereği).

    Edebi Eserlerde Fiili Taksim Kavramı

    Toprak paylaşımları edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Resmi tapuda ayrılmamış olsa da köylülerin kendi arasında yaptığı o **fiili taksim**, yıllardır tarladaki sınır çizgisini belirliyordu.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hisse oranları Arsa Payı veya tapu kaydı ile belirlenir. Mülkiyet hakkı Ayni Hak niteliğindedir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Fiili taksim tapuda resmi bölünme sağlar mı?

    Hayır, fiili taksim sadece fiili kullanım paylaşımıdır; resmi ifraz (bölünme) yerine geçmez.

    2. Fiili taksim varlığında şufa davası açılabilir mi?

    Paydaşlar arasında fiili taksim varsa dürüstlük kuralı uyarınca önalım (şufa) davası açılamaz.

  • TCK Madde 162- Taksirli İflas Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek kendi kusuruyla ödemelerini aksatıp iflasa neden olması Taksirli İflas Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 162: “(1) Tacir olmanın gerekli kıldığı dikkat ve özenin gösterilmemesi dolayısıyla iflasa sebebiyet veren kişi, iflasına karar verilmiş olması halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Ticari basiretsizlik, aşırı kumar veya aşırı lüks harcamalarla taksirli olarak batmaktır.

    Cezası

    **6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 92. maddesinde yer alan “Mübaşir müteammid olmasa da zâmin olur” ilkesi taksirli ticari zararların sorumluluğunu düzenler.

    İlgili kaçak kullanım suçları için TCK Madde 163 Karşılıksız Yararlanma sayfamıza bakın.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Hileli iflastan farkı nedir?
      Cevap: Hileli iflasta kast ve hileli mal kaçırma vardır; taksirli iflasta ise kusur ve basiretsizlik vardır.

  • Fiil Ehliyeti Nedir? Neye Denir?

    Fiil ehliyeti, medeni hukuk düzeninde, bir kişinin kendi iradi eylem ve davranışlarıyla borç altına girebilme, hak kazanabilme ve hukuki işlemler gerçekleştirebilme iktidarıdır.

    TMK m. 9-16 Uyarınca Fiil Ehliyeti Şartları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kendi fiilleriyle hak edinebilme ve borç altına girebilme ehliyeti” olarak tanımlanır. TMK uyarınca fiil ehliyetinin üç ana şartı vardır: Ergin olmak (reşitlik), ayırt etme gücüne sahip olmak (temyiz kudreti) ve kısıtlı olmamak.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ehliyyetü’l-edâ maddesinde belirtildiği üzere; fıkıhta eda ehliyeti, akli olgunluk (bülûğ ve rüşd) ile sabittir.

    Edebi Eserlerde Fiil Ehliyeti Kavramı

    Yasal yeterlilik edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Ergin yaşa ulaşıp kısıtlılığı kalktığında, hukuken tam bir **fiil ehliyeti** kazanarak kendi geleceğini tayin etme hakkına kavuştu.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Genel statü Ehliyet olarak adlandırılır. Ehliyeti kısıtlanmış olanlar Sınırlı Ehliyetsiz veya Tam Ehliyetsiz sayılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Fiil ehliyeti olmayanların yaptığı işlemler geçerli midir?

    Ayırt etme gücü olmayan tam ehliyetsizlerin işlemleri kesin olarak hükümsüzdür (yokluk/mutlak butlan).

    2. Hak ehliyeti ile fiil ehliyeti arasındaki fark nedir?

    Hak ehliyeti hak sahibi olabilme pasif yetkisidir; fiil ehliyeti ise kendi işlemleriyle hak kazanıp borç altına girebilme aktif yetkisidir.

  • TCK Madde 123- Kişilerin Huzur ve Sükûnunu Bozma Suçu Nedir?

    Sırf huzur ve sükûn bozmak maksadıyla ısrarlı bir şekilde rahatsız etme eylemleri Kişilerin Huzur ve Sükûnunu Bozma Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 123: “(1) Sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla bir kimseyi ısrarlı bir şekilde telefonla aramak, gürültü yapmak ya da başkaca bir surette hukuka aykırı olarak rahatsız eden kişi, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Israrlı arama, gürültü yapma gibi huzur bozucu eylemlerdir.

    Cezası

    Şikayet üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle’nin 19. maddesindeki “Zarar ve mukabele-bizzarar yoktur” ilkesi çevreye ve kişilere rahatsızlık verilmesini yasaklar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Israrlı arama şart mı?
      Cevap: Evet, ısrarlı ve mutat dışı olması aranır.

  • Ferağ Takriri Nedir? Neye Denir?

    Ferağ takriri, tapu hukukunda, taşınmaz malikinin tapu sicil müdürü huzurunda, gayrimenkul üzerindeki mülkiyet hakkını veya ayni hakkı başkasına devrettiğine dair verdiği resmi sözlü ve yazılı irade beyanıdır.

    Ferağ Takririnin Hukuki Niteliği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “tapuda mülkiyetin başkasına geçirilmesi için verilen resmi beyan” olarak açıklanır. Tapu Kanunu m. 26 gereğince ferağ takriri alınmadan tescil işlemi yapılamaz.

    TDV İslâm Ansiklopedisi takrir ve tapu maddelerinde açıklandığı üzere; hak sahibinin yetkili memur önünde iradesini ikrar ve beyan etmesi (takrir) mülkiyetin intikali için zorunludur.

    Edebi Eserlerde Ferağ Takriri

    Tapudaki resmi beyanlar edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Tapu memurunun önünde verilen **ferağ takriri** ile birlikte, yılların konağı resmi kütükte yeni sahibinin adına tescil olundu.”
    — Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Takrir verilmesi Ferağ eylemini tamamlar. İşlem resmi resmi yetki ile yürütülür. Hak kazanımı Ayni Hak sonucunu doğurur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ferağ takriri vekaleten verilebilir mi?

    Evet, vekaletnamede özel yetki bulunması kaydıyla avukat veya vekil aracılığıyla ferağ takriri verilebilir.

    2. Ferağ takririnden vazgeçilebilir mi?

    Tapu kütüğüne tescil yapılıncaya kadar taraflar tek taraflı olarak takrirden vazgeçebilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by