KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Çelişmeli Yargılama Nedir? Neye Denir?

    Çelişmeli yargılama (silahların eşitliği ilkesi), adil yargılanma hakkının temeli olup, taraflara karşı tarafın iddialarından haberdar olma, delillere karşı görüş açıklama ve mahkeme önünde eşit imkanlarla tartışma imkanı veren usul ilkesidir.

    Doktrinel Yapısı

    Anayasa m. 36 ve HMK m. 27 (hukuki dinlenilme hakkı) gereğince tarafların eşit şartlarda dinlenmesi esastır.

    Edebi Eserlerde Çelişmeli Yargılama

    “Mahkemenin sağladığı o **çelişmeli yargılama** ortamı, hakikatin tarafların özgür tartışmasıyla ortaya çıkmasını sağladı.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar

    Şeffaflık Aleniyet kuralıyla desteklenir. Oturumlar Celse kayıtlarına işlenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Çelişmeli yargılama neyi temin eder?

    Tarafların birbirlerinin iddialarından haberdar olmasını ve savunmalarını eşit şartlarda yapabilmesini sağlar.

    2. Tarafın yokluğunda karar verilmesi çelişmeli yargılamayı ihlal eder mi?

    Usulüne uygun davet edilmesine rağmen gelmeyen tarafın yokluğunda karar verilmesi ihlal sayılmaz.

  • Rüçhan Hakkı Nedir? Neye Denir?

    Rüçhan hakkı (öncelik hakkı), ticaret hukukunda, icra hukukunda ve fikri mülkiyette, bir hakkın kullanımında veya alacağın tahsilinde diğer kişilere göre öncelikli olma yetkisidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “öncelik hakkı, üstünlük” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Rüçhan Hakkı

    “Sermaye artırımında kullanılan **rüçhan hakkı** ortakların hisselerini korudu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Öncelik durumu Önalım Hakkı ile benzerlik gösterir. Alacaklar Rehin güvencesiyle rüçhan kazanabilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Rüçhan hakkı anonim şirketlerde ne anlama gelir?

    Mevcut ortakların yeni çıkarılacak payları öncelikle alma hakkıdır.

    2. İcra hukukunda rüçhan hakkı nedir?

    Rehinli alacaklıların satış bedelinden diğer alacaklılara göre öncelikle alacaklarını alma hakkıdır.

  • Re’sen Araştırma Nedir? Neye Denir?

    Re’sen araştırma (kendiliğinden araştırma ilkesi), mahkemenin tarafların getirdiği delillerle bağlı kalmaksızın, maddi hakikate ulaşmak için gerekli delil ve vakıaları kendiliğinden araştırması usul kuralıdır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mahkemece delillerin kendiliğinden araştırılması” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Re’sen Araştırma

    “Hakim **re’sen araştırma** yetkisini kullanarak dosyadaki eksik belgelerin getirtilmesini emretti.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    İlke Hakikat arayışını destekler. Ceza davasında Kovuşturma aşamasında uygulanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Hangi davalarda re’sen araştırma ilkesi geçerlidir?

    Ceza davalarında, çocuk hukuku, aile hukuku (çekişmesiz yargı işleri) ve idare hukukunda re’sen araştırma ilkesi geçerlidir.

    2. Medeni yargılamada re’sen araştırma kural mıdır?

    Hayır, medeni yargılamada kural olarak “taraflarca getirilme ilkesi” geçerlidir; re’sen araştırma istisnadır.

  • Olağan Kanun Yolu Nedir? Neye Denir?

    Olağan kanun yolu, mahkemelerin henüz kesinleşmemiş kararlarına karşı, kararın kesinleşmesini durdurarak üst mahkemede incelenmesini sağlayan başvuru yollarıdır (istinaf ve temyiz).

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kesinleşmemiş kararlara karşı başvurulan olağan denetim yolları” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Olağan Kanun Yolu

    “Yerel mahkeme kararına karşı **olağan kanun yolu** süresi içinde istinaf dilekçesi sunuldu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Süreç genel Kanun Yolu sistemine dahildir. Başvuru İstinaf ve Temyiz mercilerinde görülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Olağan kanun yolları nelerdir?

    İstinaf ve temyiz olağan kanun yollarıdır.

    2. Olağan kanun yolu kararın kesinleşmesini engeller mi?

    Evet, olağan kanun yollarına süresinde başvurulması kararın kesinleşmesini ve kural olarak infazını durdurur.

  • Mülkiyet Nedir? Neye Denir?

    Mülkiyet, eşya hukukunda, sahibine bir eşya üzerinde hukuki sınırlar içerisinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkisi veren en geniş kapsamlı ayni haktır.

    TMK m. 683 Uyarınca Mülkiyet Hakkı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir mal üzerinde sahibine en geniş yetkiler veren mülk hakkı” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mülkiyet

    “Tapu senedine yazılan o **mülkiyet** hakkı nesiller boyu ailenin en değerli güvencesiydi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mülkiyet hakkı temel bir Ayni Hak türüdür. Korunması El Atmanın Önlenmesi davasıyla sağlanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mülkiyet hakkının içeriği nedir?

    Kullanma (lusus), yararlanma (fructus) ve tasarruf etme (abusus) yetkilerini içerir.

    2. Mülkiyet türleri nelerdir?

    Ferdi mülkiyet, paylı mülkiyet ve iştirak halinde mülkiyet olarak üçe ayrılır.

  • Miras Nedir? Neye Denir?

    Miras (tereke), mirasbırakanın (muris) ölümüyle yasal ve atanmış mirasçılarına kalan hak, alacak ve borçların bütünüdür.

    TMK Sistematiği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ölen kimsenin bıraktığı malvarlığı bütünü” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Miras

    “Babadan kalan o büyük **miras** kardeşler arasında uzun süren kavgalara yol açtı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mirasçılık durumu Mirasçılık Belgesi ile kanıtlanır. Reddi Mirasın Reddi ile mümkündür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Miras sadece malları mı kapsar?

    Hayır, miras sadece aktifleri değil, murisin tüm borçlarını ve pasiflerini de kapsar.

    2. Miras nasıl paylaşılır?

    Yasal mirasçılar arasında anlaşma ile veya mahkeme eliyle ortaklığın giderilmesi yoluyla paylaşılır.

  • Maddi Tazminat Nedir? Neye Denir?

    Maddi tazminat, borçlar ve sorumluluk hukukunda, hukuka aykırı bir fiil veya sözleşme ihlali sonucunda malvarlığında meydana gelen eksilmenin (fiili zarar ve yoksun kalınan kârın) giderilmesi için ödenen tazminattır.

    TBK m. 49 ve 50 Uyarınca Maddi Tazminat

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde ekonomik zararların giderilmesi için hükmedilen tazminat olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Maddi Tazminat

    “Uğradığı malvarlığı kaybı için açtığı **maddi tazminat** davasını kazandı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Zarar Kusur esasına göre tazmin edilir. Karşılığı Manevi Tazminat ile birlikte istenebilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Maddi tazminat neleri kapsar?

    Doğrudan malvarlığı kayıplarını (fiili zarar) ve gelecekteki kazanç mahrumiyetlerini (yoksun kalınan kâr) kapsar.

    2. Maddi tazminat davasında görevli mahkeme neresidir?

    Genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesidir (iş kazalarında İş Mahkemesi vb.).

  • Konkordato Nedir? Neye Denir?

    Konkordato, icra ve iflas hukukunda, borçlunun borçlarını ödeyebilmesi veya iflastan kurtulabilmesi için mahkeme tasdikli bir projeyle alacaklılarıyla yaptığı borç yapılandırma ve uzlaşma anlaşmasıdır.

    İİK m. 285 vd. Uyarınca Konkordato

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “borçlunun alacaklılarla uzlaşarak borçlarını yeniden yapılandırması” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Konkordato

    “İflastan kaçmak için mahkemeye sunulan **konkordato** projesi alacaklılara tebliğ edildi.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Süreç İflas koruma önlemi olarak uygulanır. Borçlu Borçlu statüsünü koruyarak borçlarını yapılandırır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Konkordato mühleti nedir?

    Mahkemenin borçluya icra takibi yapılmasına engel olmak üzere verdiği geçici ve kesin mühre denir.

    2. Konkordato kararı hangi mahkemeden alınır?

    Asliye Ticaret Mahkemelerinden talep edilir.

  • Üst Hakkı Nedir? Neye Denir?

    Üst hakkı (inşaa hakkı), eşya hukukunda, bir kimseye başkasına ait bir arazinin altında veya üstünde yapı inşa etme veya var olan yapıyı milis gibi kullanma yetkisi veren sınırlı ayni haktır[cite: 1].

    TMK m. 826 Uyarınca Üst Hakkı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “başkasının arazisi üzerinde yapı yapma veya malik olma yetkisi veren ayni hak” olarak tanımlanır[cite: 1].

    Edebi Eserlerde Üst Hakkı

    “Tapuya tescil edilen o **üst hakkı** ile arsa üzerinde bina inşa etme yetkisi alındı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu[cite: 1]

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hak türü sınırlı bir Ayni Hak niteliğindedir[cite: 1]. Benzer yapı İrtifak Hakkı kategorisinde düzenlenir[cite: 1].

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Üst hakkı tapuya tescil edilir mi?

    Evet, üst hakkının kurulması tapu kütüğüne tescil edilmesine bağlıdır[cite: 1].

    2. Üst hakkı en fazla kaç yıllığına kurulabilir?

    Türk Medeni Kanunu uyarınca üst hakkı en fazla 100 yıllığına kurulabilir[cite: 1].

  • Uzlaşma Nedir? Neye Denir?

    Uzlaşma, ceza veya özel hukukta, tarafların karşılıklı irade uyuşmasıyla anlaşarak uyuşmazlığı veya ceza soruşturmasını sonlandırmasıdır[cite: 1].

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “tarafların anlaşması, uzlaşı sağlanması” olarak tanımlanır[cite: 1].

    Edebi Eserlerde Uzlaşma

    “Savcılık aşamasındaki **uzlaşma** görüşmeleri neticesinde taraflar el sıkıştı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu[cite: 1]

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Süreç ceza hukukunda Uzlaştırma kurallarına tabidir[cite: 1]. Alternatif çözüm Arabuluculuk ile benzerlik gösterir[cite: 1].

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Uzlaşma her suçta uygulanabilir mi?

    Hayır, yalnızca kanunda açıkça uzlaşmaya tabi olduğu belirtilen suçlarda uygulanabilir[cite: 1].

    2. Uzlaşma sağlandığında dava açılır mı?

    Şüpheli ile mağdur uzlaştığında kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK) verilir[cite: 1].

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by