KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • TCK Madde 160- Kaybolmuş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş bir eşyanın sahibine iade edilmeyip mal edinilmesi Kaybolmuş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 160: “(1) Kaybolmuş olması nedeniyle malikinin zilyedliğinden çıkmış olan ya da hata sonucu ele geçirilen eşya üzerinde, iade etmeksizin veya yetkili mercileri haberdar etmeksizin, malik gibi tasarrafta bulunan kişi, şikayet üzerine, bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Yolda bulunan veya yanlışlıkla teslim edilen malın sahibine verilmeyip sahiplenilmesidir.

    Cezası

    Şikayet üzerine **1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    İslam hukukunda bu durum “Lukaṭa” (buluntu mal) hükümleriyle düzenlenmiştir. Buluntu malın ilan edilmesi ve korunması esastır; ilan etmeden sahiplenmek haram ve tazir sebebidir.

    İflas usulsüzlükleri için TCK Madde 161 Hileli İflas Suçu sayfamıza bakabilirsiniz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Hırsızlıktan farkı nedir?
      Cevap: Hırsızlıkta mal zilyedin egemenlik alanından alınır; bu suçta ise mal zaten kaybolmuştur.

  • Fesih Nedir? Neye Denir?

    Fesih, borçlar hukukunda, iş hukukunda ve ticaret hukukunda, sürekli bir borç ilişkisini veya sözleşmeyi taraflardan birinin tek taraflı irade beyanıyla geleceğe etkili olarak sona erdirmesi eylemidir.

    Fesih Müessesesinin Fıkhi ve Pozitif Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “geçerli bir sözleşmenin geleceğe dönük olarak bozulması, hükümsüz kılınması” biçiminde açıklanır. İslâm borçlar hukukunda akitlerin bozulması fash veya ikâle (karşılıklı fesih) esaslarıyla düzenlenir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi fesih ve ikâle maddelerinde vurgulandığı üzere; akitte kusur veya ayıp ortaya çıktığında ya da haklı sebepler oluştuğunda akdin feshedilmesi tarafları zarardan koruyan yasal bir haktır.

    Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu Açısından Fesih

    Fesih hakkı yenilik doğuran (inşai) bir haktır. İş Kanunu m. 18-25 uyarınca işleşmenin haklı nedenle feshi veya geçerli nedenle feshi kıdem tazminatı ve işe iade haklarını doğrudan şekillendirir.

    Edebi Eserlerde Fesih Kavramı

    Sözleşmelerin bozulması ve ayrılık edebiyatımızda şöyle geçer:

    “İmzalanan o resmi **fesih** bildirimi, yıllardır süren ticari ortaklığın ve dostluğun nihai sonu demekti.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sözleşmenin bozulması işlemi Akdin Feshi kurgusuna dayanır. Süreç Akit bağını söndürür. Bildirimler resmi ihbar ile iletilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Fesih ile dönme arasındaki temel fark nedir?

    Fesih sözleşmeyi geleceğe etkili olarak sona erdirir; dönme (ihsash) ise sözleşmeyi geçmişe etkili olarak baştan itibaren ortadan kaldırır.

    2. Fesih beyanı geri alınabilir mi?

    Yenilik doğuran bir hak olduğu için karşı tarafa ulaştıktan sonra kural olarak tek taraflı geri alınamaz.

  • TCK Madde 121- Dilekçe Hakkının Kullanılmasının Engellenmesi Nedir?

    Vatandaşların mercilere dilekçe verme haklarının engellenmesi TCK Madde 121’de cezalandırılmaktadır.

    Mevzuat Metni

    Madde 121: “(1) Kişinin belli bir hakkı kullanmak için yetkili kamu makamlarına başvurması hakkının kullanılmasının engellenmesi durumunda şikayet üzerine iki yıla kadar hapis cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesidir.

    Cezası

    İki yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Şikayet ve mazlumun hakkını arama hakkı İslam hukukunda esastır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Şikayete bağlı mıdır?
      Cevap: Evet, şikayete bağlıdır.

  • Feragat Nedir? Neye Denir?

    Feragat, özel hukukta, usul hukukunda ve borçlar rejiminde, bir hakkın sahibinin kendi hür iradesiyle hakkından, tazminat isteminden veya açmış olduğu davadan karşı tarafın kabulüne bağlı olmaksızın vazgeçmesi işlemidir.

    Feragat Müessesesinin Doktrinel ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hakkından veya davasından kendi isteğiyle vazgeçme” şeklinde tanımlanır. İslâm borçlar hukukunda (fıkıh) hak sahibinin alacağından vazgeçmesi isqât veya ibra müessesesiyle karşılık bulur.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ibra ve iskat maddelerinde açıklandığı üzere; şahsın kendi hakkı üzerindeki tasarruf yetkisine dayanarak alacağından feragat etmesi borcu tamamen düşüren meşru bir tasarruftur.

    HMK Sistematiğinde Feragat ve Kesin Hüküm Etkisi

    6100 sayılı HMK’nın 307. maddesi uyarınca feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragat beyanı mahkemeye ulaştığı andan itibaren kesin hüküm (res judicata) sonuçlarını doğurur; feragat eden taraf aynı hakka dayanarak bir daha dava açamaz.

    Edebi Eserlerde Feragat Kavramı

    Ahlaki fedakarlıklar ve yasal haklardan vazgeçme edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Yıllar süren o ailevi uyuşmazlığa son vermek adına miras haklarından tamamen **feragat** ettiğinde, herkes onun gösterdiği bu asil tavrı konuşuyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Dava sürecinde yapılan vazgeçme Davadan Feragat olarak adlandırılır. Borçlunun aklanması İbra sözleşmesiyle gerçekleşir. İşlem tek taraflı Beyan esasına dayanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Feragat beyanı geri alınabilir mi?

    Kural olarak feragat beyanından dönülemez; ancak irade bozukluğu (hata, hile, korkutma) hallerinde feragatin iptali dava edilebilir.

    2. Feragat kayıtsız şartsız mı yapılmalıdır?

    Evet, usul hukuku uyarınca feragat beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

  • TCK Madde 180- Trafik Güvenliğini Taksirle Tehlikeye Sokma Nedir?

    Trafik güvenliğini taksirle (dikkat ve özen eksikliğiyle) tehlikeye düşüren olaylar TCK Madde 180 ile cezalandırılır.

    Mevzuat Metni

    Madde 180: “(1) Deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını taksirle tehlikeli bir şekilde sevk ve idare eden kişi, adli para veya hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Kasıt olmaksızın, ihmal veya dikkatsizlik sonucu ulaşım güvenliğinin tehlikeye atılmasıdır.

    Cezası

    Adli para cezası veya kısa süreli hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Taksirli sorumluluk ilkeleri çerçevesinde zararların tazmini esastır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kara araçları bu kapsama girer mi?
      Cevap: Madde metninde genellikle deniz, hava ve demiryolu ulaşım araçları esas alınmıştır.

  • TCK Madde 158- Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Dolandırıcılık suçunun dini duyguların istismarı, bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılmasıyla işlenmesi Nitelikli Dolandırıcılık Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 158: “(1) Dolandırıcılık suçunun; a) Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle, f) Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle… işlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Toplumun güven duyduğu kurumların, bilişim altyapısının veya manevi duyguların hile vasıtası kılınmasıdır.

    Cezası

    **3 yıldan 10 yıla kadar hapis** ve adli para cezasıdır (Bazı bentlerde alt sınır 4 yıldan az olamaz).

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle sisteminde dini duyguları ve kamu kurumlarını alet ederek yapılan hileler ağır haksızlık kabul edilir.

    Bulunmuş eşya suçları için TCK Madde 160 Kaybolmuş Eşya Suçu başlığına bakın.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: İnternet üzerinden dolandırıcılık bu kapsama girer mi?
      Cevap: Evet, TCK 158/1-f uyarınca bilişim sistemlerinin kullanılması nitelikli haldir.

  • TCK Madde 120- Haksız Arama Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kamu görevlilerinin yetkilerini kötüye kullanarak hukuka aykırı arama yapması Haksız Arama Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 120: “(1) Hukuka aykırı olarak bir kimsenin üstünü veya eşyasını arayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Yasal şartlar ve karar olmaksızın kişilerin aranmasıdır.

    Cezası

    3 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle ilkelerinde yetki aşımı ve haksız tasarrufların yasaklandığı kurallar mevcuttur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kimler bu suçun faili olabilir?
      Cevap: Sadece kamu görevlileri fail olabilir.

  • Fer’i Müdahale Nedir? Neye Denir?

    Fer’i müdahale, usul hukukunda, görülmekte olan bir davaya taraf olmayan üçüncü bir kişinin, davanın taraflarından birinin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunması sebebiyle, o tarafa yardım etmek amacıyla davaya katılması işlemidir.

    Fer’i Müdahalenin Doktrinel ve HMK Sistematiği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir davada taraflardan birine destek olmak üzere davanın yanına katılan üçüncü kişinin durumu” olarak tanımlanır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK m. 66-70) düzenlenen fer’i müdahale, bağımsız bir dava değildir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ‘dava’ ve ‘müdahale’ maddelerinde vurgulandığı üzere; davanın neticesinden dolaylı olarak etkilenecek ihbar olunan kişilerin adli süreçte yer alarak iddiaları desteklemesi, hak kaybını önleyici bir usul kalkanıdır.

    Fer’i Müdahilin Usuli Konumu ve Sınırları

    Fer’i müdahil, katıldığı tarafın yanında yer alır ve onun usul işlemlerini destekler. Yanında katıldığı tarafın eylemlerine aykırı işlemler yapamaz; yalnız başına davadan feragat edemez veya davayı kabul edemez. Mahkeme fer’i müdahil hakkında müstakil bir hüküm kurmaz, hüküm asıl taraflar arasında verilir.

    Edebi Eserlerde Fer’i Müdahale Kavramı

    Davaya dışarıdan katılan kişilerin ve hukuki dayanışmanın edebiyatımızdaki yansıması şöyledir:

    “Dostunun hakkını savunmak amacıyla mahkemeye sunduğu **fer’i müdahale** talebi kabul edildiğinde, davanın kaderini etkileyecek tanıklığını resmen sunma hakkı kazandı.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Üçüncü kişinin her iki tarafa karşı bağımsız hak iddiasında bulunması Asli Müdahale olarak adlandırılır. Müdahale olunan ilk dosya Asıl Dava niteliğindedir. İşlemler usul kanunlarındaki Usul kurallarına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Fer’i müdahil kanun yoluna (istinaf/temyiz) başvurabilir mi?

    Fer’i müdahil, ancak katıldığı taraf ile birlikte veya onun rızası dahilinde kanun yoluna başvurabilir; tek başına taraf aleyhine karar verilemez.

    2. Fer’i müdahale harca tabi midir?

    Evet, fer’i müdahale talebinde bulunan kişi maktu başvuru harcı ödemekle mükelleftir.

  • TCK Madde 179- Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu Nedir?

    Alkollü veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak ya da trafik güvenliğini tehlikeye düşürecek hareketler yapmak Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 179: “(1) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi, üç aya kadar iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanan kişi…”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Trafik kurallarını tehlikeli şekilde ihlal etmek, alkollü araç sürmek veya ulaşım araçlarına zarar vermek.

    Cezası

    **3 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Toplumun ulaşım güvenliğini tehlikeye atmak İslam hukukunda yol emniyetini ihlal kapsamında değerlendirilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Alkollü araç kullanmanın sınırı nedir?
      Cevap: Yasal promil sınırının aşılması ve emniyetli sürüş yeteneğinin kaybolması aranır.

  • TCK Madde 157- Dolandırıcılık Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamak Dolandırıcılık Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 157: “(1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Failin mağduru kandırmaya elverişli yoğunlukta hile kullanması ve bunun sonucunda haksız çıkar elde etmesidir.

    Cezası

    **1 yıldan 5 yıla kadar hapis** ve adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 12. maddesindeki “Kelâmda asl olan ma’nay-ı hakikîdir” prensibi ile İslam hukukundaki “gışş” (hile yapma) ve “gahbn-i fahiş” haksızlıkları aldatmayı yasaklar.

    Nitelikli dolandırıcılık için TCK Madde 158 Nitelikli Dolandırıcılık yazımızı inceleyin.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Basit yalan dolandırıcılık sayılır mı?
      Cevap: Hayır, yalanın mağduru aldatacak nitelikte hileli davranış boyutuna ulaşması gerekir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by