KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Dava Şartı Nedir? Neye Denir?

    Dava şartı, mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi ve karar verebilmesi için davanın açıldığı andan hüküm anına kadar bulunması zorunlu olan kamu düzenine ilişkin ön şartlardır.

    HMK m. 114 Uyarınca Dava Şartları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “davanın esastan incelenebilmesi için varlığı zorunlu olan ön koşullar” olarak açıklanır. HMK m. 114 uyarınca mahkemenin görevli ve yetkili olması, taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve hukuki yararın bulunması temel dava şartlarındandır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ahkâm ve usul maddelerinde vurgulandığı üzere; adli yetki ve ehliyet bulunmadan açılan davalar esasa girilmeden hükümsüz kılınır.

    Dava Şartlarının Re’sen İncelenmesi

    Dava şartları kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğinden (re’sen) gözetilir. Eksiklik halinde dava usulden reddedilir.

    Edebi Eserlerde Dava Şartı Kavramı

    Usul engelleri edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Haklılığına inansa da, dilekçedeki ön **dava şartı** eksikliği yüzünden davası esasa girilmeden usulden reddolunmuştu.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Tarafların işlem yeteneği Dava Ehliyeti şartına dayanır. Davanın daha önce açılmamış olması Derdestlik şartıyla denetlenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Dava şartı eksikliği davanın esasına engel midir?

    Evet, dava şartı eksik ise hakim davanın esasına (kimin haklı olduğuna) girmeden davayı usulden reddeder.

    2. Dava şartları taraflarca ileri sürülmese de dikkate alınır mı?

    Evet, kamu düzeninden olduğu için hakim tarafından re’sen dikkate alınır.

  • Dava Dilekçesi Nedir? Neye Denir?

    Dava dilekçesi, davacının mahkemeye sunarak davayı resmen başlattığı, tarafların kimliklerini, uyuşmazlık vakıalarını, hukuki sebepleri ve netice-i talebi içeren ilk usul evrakıdır.

    HMK m. 119 Uyarınca Dava Dilekçesinin Unsur Ve Şartları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “davanın açılmasını sağlayan yazılı başvuru belgesi” olarak tanımlanır. HMK m. 119 uyarınca dilekçede mahkemenin adı, tarafların adresleri, açık talep sonucu ve imza bulunması zorunludur.

    TDV İslâm Ansiklopedisi arzuhal maddesinde açıklandığı üzere; kadıya sunulan yazılı iddia metinleri (arzuhal) yargılama sürecini başlatan resmi vesikalardır.

    Edebi Eserlerde Dava Dilekçesi

    Adliye kalemine verilen dilekçeler edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Arzuhalcye yazdırdığı o iki sayfalık **dava dilekçesi**, yılların biriktirdiği adalet arayışını resmiyetle mahkemeye sunuyordu.”
    — Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Dilekçenin hazırlanıp verilmesi genel Dilekçe usullerine dayanır. Eksikliklerin tespiti Dava Şartı incelemesiyle yapılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Dava dilekçesinde eksiklik olursa ne olur?

    Zorunlu unsurlarda eksiklik varsa hakim davacıya 1 haftalık kesin süre verir; eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.

    2. Dava dilekçesi harca tabi midir?

    Evet, dava açılırken başvuru ve peşin harçların yatırılması şarttır.

  • Davalı Nedir? Neye Denir?

    Davalı, hukuk mahkemelerinde kendisine karşı dava açılan, hakkı ihlal ettiği iddia edilen ve savunma makamını oluşturan pasif taraftır.

    Davalının Statüsü ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hakkında dava açılan kimse” olarak açıklanır. İslâm adli sisteminde davalı taraf müddeâ aleyh olarak adlandırılır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi müddeâ aleyh maddesinde belirtildiği üzere; “Yemin iddia edileni inkâr edene düşer” ilkesi gereğince, davacının delil sunamaması halinde davalıya yemin teklif edilebilir.

    HMK uyarınca Davalının Savunma Hakları

    Davalı, dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren yasal süre içinde cevap dilekçesi vererek itirazlarını, def’ilerini ve karşı delillerini mahkemeye sunar.

    Edebi Eserlerde Davalı Kavramı

    Aleyhine dava açılan insanların adli durumu edebiyatımızda şöyle aktarılmıştır:

    “Duruşma salonundaki **davalı** sandalyesinde oturan adam, kendisine yöneltilen iddialara karşı sükunetle savunmasını hazırlıyordu.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Davalının sunacağı yazılı savunma Cevap Dilekçesi metnidir. Davalının iddiaları kabul etmesi Davayı Kabul kurumudur. Yasal savunma mekanizması Defi hakkıdır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Davalı davaya katılmazsa ne olur?

    Davalının davaya katılmaması davayı kabul ettiği anlamına gelmez; yokluğunda yargılamaya devam edilir ve iddiaları reddetmiş sayılır.

    2. Davalı karşı dava açabilir mi?

    Evet, cevap dilekçesi verme süresi içinde şartları varsa davacıya karşı ‘karşı dava’ açabilir.

  • Davacı Nedir? Neye Denir?

    Davacı, hukuk yargılamasında, hakkının ihlal edildiği veya tehdit altında olduğu gerekçesiyle mahkemeye dava dilekçesi vererek yargılama sürecini başlatan aktif taraftır.

    Davacının Fıkhi ve Pozitif Hukuk Yönü

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “dava açan, hakkını mahkemede arayan kimse” olarak tanımlanır. İslâm hukukunda (fıkıh) davacı taraf müddeî kavramıyla ifade olunur.

    TDV İslâm Ansiklopedisi müddeî maddesinde açıklandığı üzere; “Beyyine (delil) iddia edene düşer” genel kuralı gereğince ispat yükü kural olarak davacı üzerindedir.

    HMK uyarınca Davacının Hak ve Yükümlülükleri

    Davacı, davasını açarken harç ve gider avansını yatırmak, iddialarını somutlaştırarak delillerini mahkemeye sunmak zorundadır.

    Edebi Eserlerde Davacı Kavramı

    Hakkını arayan dürüst insanların duruşu edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Mahkeme salonunun ortasında duran **davacı**, hakkını alana kadar adliye kapısından ayrılmayacağını kararlılıkla söylüyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Davacının karşı tarafı Davalı konumundadır. Davacının işlem yürütme gücü Dava Ehliyeti ile ölçülür. Davayı sonlandırma yetkisi Davadan Feragat ile mümkündür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Davacı davasını geri çekebilir mi?

    Davacı, davadan feragat ederek veya karşı tarafın rızasıyla davasını geri çekebilir.

    2. İspat yükü kural olarak kime aittir?

    İddia edilen vakıaya hukuki sonuç bağlayan tarafa, yani kural olarak davacıya aittir.

  • Dava Nedir? Neye Denir?

    Dava, hak arama hürriyeti kapsamında, korunan bir hakkın ihlal edilmesi veya uyuşmazlığa düşülmesi halinde, devletin yetkili yargı organlarından (mahkemelerden) hukuki koruma, koruma tedbiri veya ceza tayini talep etme eylemidir.

    Davanın Doktrinel ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mahkemeye başvurularak hakkın tanınmasının veya korunmasının istenmesi” olarak tanımlanır. İslâm yargılama hukukunda (fıkıh) dava; bir kimsenin başkası üzerindeki hakkını kadı önünde iddia etmesidir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi dava maddesinde açıklandığı üzere; uyuşmazlığın adli makama taşınması kişisel ihkak-ı hak yasağının zorunlu bir sonucudur.

    HMK Sistematiğinde Dava Türleri

    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca davalar; eda davası, tespit davası ve inşaî dava olarak üç ana kategoride incelenir.

    Edebi Eserlerde Dava Kavramı

    Hak arama mücadelesi edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:

    “Yıllardır süren o miras davası, adliye koridorlarında nesilden nesile aktarılan resmi bir **dava** öyküsüne dönüşmüştü.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Davayı açan taraf Davacı, kendisine karşı dava açılan taraf ise Davalı sıfatını taşır. Talepler mahkemeye sunulan Dava Dilekçesi ile iletilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Dava açma hakkı hangi anayasayla güvenceye alınmıştır?

    Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen “Hak Arama Hürriyeti” ilkesiyle güvence altına alınmıştır.

    2. Dava ehliyeti nedir?

    Bir kişinin mahkemede davacı veya davalı olarak taraf işlemlerini bizzat yapabilme yetkisidir.

  • Çocuk Teslimi Nedir? Neye Denir?

    Çocuk teslimi, boşanma veya velayet davaları sonucunda, mahkemece velayeti kendisine verilmeyen eşle çocuğun kişisel ilişki kurmasını veya velayeti alan tarafa çocuğun teslim edilmesini sağlayan adli-sosyal süreçtir.

    Güncel Mevzuatta Çocuk Teslimi

    İcra sisteminden çıkarılan çocuk teslimi, artık Adalet Bakanlığı bünyesindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri (ADM) vasıtasıyla uzman psikolog ve çocuk gelişimcileri eşliğinde yürütülür.

    TDV İslâm Ansiklopedisi hıdâne maddesinde açıklandığı üzere; çocuğun bakımı ve anne-baba ile kişisel ilişkisi çocuğun üstün yararı esasına dayanır.

    Edebi Eserlerde Çocuk Teslimi

    Aile içi hukuki süreçler ve çocuğun durumu edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Mahkeme kararının ardından gerçekleşen **çocuk teslimi**, bir ailenin fırtınalı ayrılığının en hüzünlü adli kesitiydi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Çocuk teslimi kararları Boşanma davası kararlarıyla birlikte hükme bağlanır. Mahkeme kararı resmi İlam niteliğindedir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Çocuk teslimi icra dairesinden mi yapılır?

    Hayır, yapılan yasal düzenleme ile çocuk teslimi icra dairesinden çıkarılmış, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Merkezlerine devredilmiştir.

    2. Çocuk teslimine muhalefet etmenin cezası var mıdır?

    Evet, mahkemece belirlenen çocuk teslimi kararına uymayan taraf hakkında disiplin hapsi uygulanır.

  • TCK Madde 90- İnsan Üzerinde Deney Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Bilimsel amaçlarla dahi olsa hukuka aykırı ve rızasız insan üzerinde tıbbi deney yapılması TCK Madde 90 ile suç sayılmıştır.

    İç Bağlantı Bilgisi: Taksirli yaralama hükümleri için TCK Madde 89 Taksirle Yaralama Suçu sayfasına bakabilirsiniz.

    Mevzuat Metni

    Madde 90: “(1) Bilimsel bir amaçla, bir insan üzerinde tıbbi bir deney veya araştırma yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Yasal şartlara ve aydınlatılmış onama dayanmayan deneylerin yapılmasıdır.

    Cezası

    1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle Hükümleri ile Karşılaştırma

    • Mecelle’nin 58. maddesindeki “Raiyye yani tebe’a üzerine tasarruf maslahata menuttur” ilkesi kamu yararı ve insan haklarının korunmasını emreder.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Rıza olunca suç ortadan kalkar mı?
      Cevap: Etik kurul onayı ve yasal şartlar yoksa rıza tek başına suçu ortadan kaldırmaz.

  • TCK Madde 89- Taksirle Yaralama Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak bir kişinin yaralanmasına sebep olunması TCK Madde 89’da Taksirle Yaralama Suçu olarak yer almaktadır.

    İç Bağlantı Bilgisi: Ölümlü taksir suçları için TCK Madde 85 Taksirle Öldürme Suçu sayfasına bakabilirsiniz.

    Mevzuat Metni

    Madde 89: “(1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Dikkat eksikliği neticesinde yaralanmanın meydana gelmesidir.

    Cezası

    3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

    Mecelle Hükümleri ile Karşılaştırma

    • Mecelle’nin 92. maddesi [cite: 5] gereğince kazara yaralamalarda da maddi/manevi tazminat zorunluluğu öngörülmüştür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Şikayet süresi ne kadardır?
      Cevap: 6 aydır.

  • TCK Madde 88- Kasten Yaralanmanın İhmali Davranışla İşlenmesi Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kişinin hukuki yükümlülüğünü yerine getirmeyerek ihmali davranışla başkasının yaralanmasına neden olması TCK Madde 88 kapsamında düzenlenmiştir.

    İç Bağlantı Bilgisi: İhmali sorumluluk ilkeleri için TCK Madde 83 Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi yazısına göz atabilirsiniz.

    Mevzuat Metni

    Madde 88: “(1) Kasten yaralama suçunun ihmali davranışla işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir…”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Garantörlük yükümlülüğünün ihmal edilmesiyle yaralanmanın doğmasıdır.

    Cezası

    Hakim tarafından üçte ikisine kadar indirilebilir.

    Mecelle Hükümleri ile Karşılaştırma

    • Mecelle’nin 93. maddesi gereğince tesebbüp hallerinde kastın varlığı irdelenir [cite: 5].

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: İndirim zorunlu mudur?
      Cevap: Hakim takdirindedir, üçte ikisine kadar indirilebilir.

  • TCK Madde 87- Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kasten yaralama fiilinin failin öngörmediği ancak duyularda zayıflama, kırık veya ölüm gibi ağır neticeler doğurması halinde uygulanan hüküm TCK Madde 87’dir.

    İç Bağlantı Bilgisi: Temel tanım için TCK Madde 86 Kasten Yaralama Suçu konusunu inceleyebilirsiniz.

    Mevzuat Metni

    Madde 87: “(1) Kasten yaralama fiilinin mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına… neden olması halinde ceza artırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Yaralama kastının ötesinde ağır neticelerin doğmasıdır.

    Cezası

    Kırık derecesine veya sonuca göre artırılır; ölüm halinde 8-18 yıl hapis cezası verilir.

    Mecelle Hükümleri ile Karşılaştırma

    • Mecelle’nin 27. maddesindeki “Zarar-ı eşed zarar-ı ehaf ile izâle olunur” prensibi [cite: 3] bu dengeleri gözetir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Yaralama sonucunda ölüm olursa ne olur?
      Cevap: TCK 87/4 gereğince 8 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by