KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Nispi Harç Nedir? Neye Denir?

    Nispi harç, malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusu olan malın veya paranın değerine oranlı (yüzde olarak) hesaplanıp alınan yargılama harcıdır.

    Harçlar Kanunu Sistematiği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “dava değerine göre oranlı olarak hesaplanan harç” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Nispi Harç

    “Alacak davasında talep edilen miktara göre hesaplanan **nispi harç** peşin olarak yatırıldı.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sabit olan türü Maktu Harç olarak adlandırılır. Ödeme Harç tarifelerine göre vezneye yatırılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Nispi harç ne zaman ödenir?

    Dava açılırken dörtte biri peşin olarak ödenir; kalan kısım yargılama sonunda tamamlanır.

    2. Nispi harca tabi davalar hangileridir?

    Alacak, tazminat, tapu iptal ve tescil gibi ekonomik değeri olan malvarlığı davalarıdır.

  • Nam-ı Müstear Nedir? Neye Denir?

    Nam-ı müstear (ödünç ad/gizli isim), borçlar ve eşya hukukunda, bir kimsenin gerçekte kendi nam ve hesabına yapacağı bir hukuki işlemi, üçüncü kişilerden gizlemek amacıyla başka bir kişinin adını kullanarak (ödünç adla) yapması durumudur.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “başkasının adını kullanarak işlem yapma, ödünç ad” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Nam-ı Müstear

    “Tapu kayıtlarında **nam-ı müstear** kullanıldığı iddiasıyla inançlı işlem davası açıldı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Bu tür işlemler Muvazaa kuralları çerçevesinde inançlı işlem olarak değerlendirilir. Hak iddiası İspat kuralına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Nam-ı müstear ile yapılan işlemler geçerli midir?

    Tarafların gerçek iradeleri ile tapudaki beyanları farklı olsa da inançlı işlemler hukuken belirli şartlarda geçerli kabul edilir.

    2. Nam-ı müstear iddiası nasıl ispatlanır?

    Yazılı delil (inanç sözleşmesi) ile ispatlanması esastır.

  • Nakdi Tazminat Nedir? Neye Denir?

    Nakdi tazminat, borçlar hukukunda ve tazminat rejiminde, uğranılan maddi veya manevi zararların para olarak ödenmek suretiyle giderilmesini sağlayan parasal tazminattır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “zararın para olarak ödenmesi suretiyle tazmini” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Nakdi Tazminat

    “Mahkemenin hükmettiği o **nakdi tazminat** mağdurun mağduriyetini hafifletti.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Ödeme Maddi Tazminat veya manevi tazminat kapsamında Eda Davası yoluyla istenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Nakdi tazminat her zaman para olarak mı ödenir?

    Evet, adından da anlaşılacağı üzere nakdi tazminat parasal ödemeleri kapsar.

    2. Tazminat borcu ne zaman muaccel olur?

    Haksız fiil tarihinden itibaren faiz yürütülmek üzere mahkeme kararının kesinleşmesiyle muaccel hale gelir.

  • Nafaka Nedir? Neye Denir?

    Nafaka, aile hukukunda, kanunen bakmakla yükümlü olunan kişilere, onların geçimini sağlamak, yoksulluğa düşmelerini önlemek veya eğitim giderlerini karşılamak amacıyla mahkeme kararıyla ödetilen düzenli mali yardımdır.

    TMK Sistematiğinde Nafaka Türleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kanunen ödenmesi gereken geçim yardımı” olarak tanımlanır. Türk Medeni Kanunu’na göre tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakası olmak üzere dörde ayrılır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi nafaka maddesinde açıklandığı üzere; aile bireylerinin geçimini sağlama yükümlülüğü fıkıhta asli bir yükümlülüktür.

    Edebi Eserlerde Nafaka

    “Mahkemenin bağladığı **nafaka** ödemeleri onun tek geçim kaynağıydı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Çocuklar için ödenen türü İştirak Nafakası adını alır. Kararlar Boşanma davalarında hüküm altına alınır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Yoksulluk nafakası ne zaman sona erer?

    Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer.

    2. Nafaka ödenmezse hapis cezası var mıdır?

    Evet, nafaka kararlarına uymayan borçlular hakkında şikayet üzerine tazyik hapsi uygulanabilir.

  • Müvekkil Nedir? Neye Denir?

    Müvekkil, vekalet hukukunda, işlerini görmek üzere bir avukata veya vekile yetki veren, temsil olunan tarafı ifade eden hukuki terimdir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “vekil tayin eden, işini başkasına gördüren kimse” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Müvekkil

    “Avukatının arkasında duran **müvekkil**, duruşma salonunda adaletin tecellisini bekliyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Vekil tayin edilen kişi Muhami (avukat) statüsündedir. Yetki belgesi Ahz-u Kabz salahiyetini içerebilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Müvekkil vekilini her zaman azledebilir mi?

    Evet, TBK uyarınca müvekkil her zaman vekili azletme hakkına sahiptir.

    2. Müvekkilin avukata karşı borçları nelerdir?

    Vekalet ücretini ödemek ve yapılan masrafları karşılamak müvekkilin temel borcudur.

  • Müteselsil Sorumluluk Nedir? Neye Denir?

    Müteselsil sorumluluk (zincirleme/müşterek ve müteselsil sorumluluk), birden fazla borçlunun veya failin, bir borcun veya zararın tamamından hem birlikte hem de ayrı ayrı (tek başına) alacaklıya karşı sorumlu olması durumudur.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “birden fazla kişinin borcun tamamından zincirleme sorumlu olması” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Müteselsil Sorumluluk

    “Ortakların imzaladığı sözleşmedeki **müteselsil sorumluluk** maddesi her birini borcun tamamından mesul kılıyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Ödeme yapan borçlu diğerine Rücu edebilir. Durum Borçlu konumunu ağırlaştırır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Müteselsil sorumlulukta alacaklı kime başvurabilir?

    Alacaklı borcun tamamını dilerse tüm borçlulardan birlikte, dilerse aralarından sadece birinden talep edebilir.

    2. Müteselsil borçlulardan biri borcu öderse ne olur?

    Borç tüm borçlular için sona erer; ödeme yapan borçlu diğer borçlulara kendi payları oranında rücu edebilir.

  • Mülkiyet Hakkı Nedir? Neye Denir?

    Mülkiyet hakkı, Anayasa m. 35 ile güvence altına alınan, sahibine eşya üzerinde en geniş yetkiler tanıyan temel insan haklarından biridir.

    Anayasal Güvence

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “anayasal güvence altındaki en geniş ayni hak” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mülkiyet Hakkı

    “Anayasa ile korunan o **mülkiyet hakkı** bireyin en temel özgürlük teminatıydı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hakkın temeli Mülkiyet kavramıdır. İhlali halinde Kamulaştırma veya dava yolları işletilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mülkiyet hakkı sınırsız mıdır?

    Hayır, mülkiyet hakkı kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabilir (örneğin kamulaştırma).

    2. Mülkiyet hakkı zamanaşımına uğrar mı?

    Mülkiyet hakkı ayni hak olduğundan kural olarak zamanaşımına uğramaz.

  • Mükellef Nedir? Neye Denir?

    Mükellef, vergi hukukunda ve genel idare hukukunda, kanunlar gereği vergi ödeme veya kamu yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlü olan gerçek veya tüzel kişidir.

    Vergi Usul Kanunu ve Mükellefiyet

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “vergi ödevlisi, yükümlü” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mükellef

    “Devlete karşı olan **mükellefiyet**lerini eksiksiz yerine getiren dürüst bir esnaftı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mükellefin mali beyanları Beyanname ile verilir. Ödemeler Amme alacakları kapsamındadır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mükellef kimdir?

    Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişidir.

    2. Vergi sorumlusu ile mükellef aynı şey midir?

    Hayır, mükellef vergiyi ödemekle bizzat yükümlü olan asıl kişidir; vergi sorumlusu ise verginin ödenmesinden vergi dairesine karşı sorumlu olan aracı kişidir.

  • Mükerrer Nedir? Neye Denir?

    Mükerrer, hukukta, mevzuatta veya yargılamada, tekrarlanan, birden fazla yapılan, aynı konu veya cezanın mükerrer (çift) uygulanması durumunu ifade eder.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “tekrarlanan, mükerrer işlem veya ceza” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mükerrer

    “Aynı suçtan dolayı açılan ikinci dava **mükerrer** yargılama engeline takıldı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mükerrer yargılamayı önleyen ilke Non Bis İn İdem kuralıdır. Mükerrer davalar Derdestlik engeline takılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ceza hukukunda mükerrirlik nedir?

    Daha önce işlediği suçtan dolayı verilen mahkûmiyet kesinleştikten sonra belli süre içinde yeniden suç işleyen kişilerin mükerrir sayılmasıdır.

    2. Mükerrer dava açılırsa ne olur?

    Mahkeme mükerrer (aynı) dava nedeniyle ikinci davanın reddine karar verir.

  • Mücbir Sebep Nedir? Neye Denir?

    Mücbir sebep, borçlunun iradesi dışında oluşan, öngörülmesi ve karşı konulması imkânsız (deprem, sel, savaş gibi) olağanüstü dış olaylardır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kaçınılmaz ve öngörülemez dış olay” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mücbir Sebep

    “Yaşanan o afet durumu hukuken **mücbir sebep** sayıldığı için gecikme cezası uygulanmadı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mücbir sebep Borcun Sona Ermesi veya ifa imkansızlığı doğurur. Taraflar Ahde Vefa yükümlülüğünden bu ölçüde etkilenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mücbir sebep borçluyu sorumluluktan kurtarır mı?

    Evet, mücbir sebebin varlığı borçlunun kusurunu ve sorumluluğunu ortadan kaldırır.

    2. Ekonomik kriz mücbir sebep sayılır mı?

    Kural olarak olağan piyasa dalgalanmaları mücbir sebep sayılmaz; ancak aşırı ifa güçlüğü (TBK m. 138) koşulları değerlendirilebilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by