KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Ecrimisil Nedir? Neye Denir?

    Ecrimisil (haksız işgal tazminatı), bir taşınır veya taşınmaz malın, sahibinin rızası olmaksızın kötüniyetli zilyet tarafından haksız olarak kullanılması nedeniyle hak sahibine ödenmesi gereken en az kira bedeli düzeyindeki tazminattır.

    Ecrimisil Müessesesinin Fıkhi ve Pozitif Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir malın izinsiz kullanılmasından doğan haksız işgal tazminatı, ecrmisil” olarak tanımlanır. İslâm hukuku (fıkıh) doktrininde bu kavram ecr-i misil (benzer emsal kira/ücret) terimiyle ifade olunur.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ecr-i misil ve gasp maddelerinde açıklandığı üzere; başkasının mülkünü izinsiz kullanıp menfaat sağlayan kimsenin emsal kira bedelini ödemesi dürüstlük ve adalet gereğidir.

    TMK m. 995 Uyarınca Ecrimisil

    4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 995. maddesi gereğince, iyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünler karşılığında ecrimisil ödemekle mükelleftir.

    Edebi Eserlerde Ecrimisil Kavramı

    Arazilerin izinsiz kullanımı ve haksız işgaller edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:

    “Yıllardır izinsiz ekilip biçilen baba tarlası için mahkemeden talep ettiği **ecrimisil**, haksız işgalin resmi bir tazminat faturasıydı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Ecrimisil miktarı belirlenirken gayrimenkulün piyasadaki Emsal Kira bedelleri esas alınır. Taşınmazın haksız kullanımı El Atmanın Önlenmesi davası ile birlikte sonlandırılır. Talepler mahkemede bir Eda Davası şeklinde ileri sürülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ecrimisil davasında zamanaşımı süresi kaç yıldır?

    Ecrimisil davalarında zamanaşımı süresi Yargıtay içtihatları uyarınca geriye dönük 5 yıldır.

    2. Paydaşlar birbirine karşı ecrimisil davası açabilir mi?

    Evet, kural olarak intifadan men (yararlanmadan engelleme) koşulu gerçekleştiği takdirde paydaşlar diğer paydaşa karşı ecrimisil davası açabilir.

  • Duruşma Nedir? Neye Denir?

    Duruşma, usul hukukunda, mahkemenin tarafları, vekilleri, tanıkları ve bilirkişileri yüz yüze dinlemek, delilleri tartışmak ve yargılamayı yürütmek üzere gerçekleştirdiği resmi adli oturumdur.

    Duruşma Usulü ve İlkelere Etkisi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mahkemede tarafların ve ilgililerin hazır bulunmasıyla yapılan yargılama oturumu” olarak tanımlanır. Duruşmada sözlülük, doğrudan doğruyalık ve aleniyet ilkeleri geçerlidir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi meclis-i kaza maddesinde açıklandığı üzere; kadının tarafları huzuruna toplayarak doğrudan dinlemesi yargılamanın sıhhati için şarttır.

    Edebi Eserlerde Duruşma Kavramı

    Mahkeme salonlarının gerilimli havası edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Hâkimin zili çalmasıyla başlayan **duruşma**, salondaki herkesin nefesini tutarak sonucu beklemesine yol açtı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Duruşmanın her bir oturumu Celse olarak adlandırılır. Yargılama ortamı Çelişmeli Yargılama esasına dayanır. Duruşma takvimi Tensip zaptıyla çizilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Duruşmaya katılmamak davayı nasıl etkiler?

    Hukuk davalarında mazeretsiz katılmayan tarafın yokluğunda duruşmaya devam edilir; ceza davalarında ise sanık hakkında zorla getirme çıkarılabilir.

    2. Duruşma tutanağı ne anlama gelir?

    Duruşmada yapılan tüm beyan ve adli işlemlerin zabıt kâtibi tarafından yazıya döküldüğü resmi ispat belgesidir.

  • Dürüstlük Kuralı Nedir? Neye Denir?

    Dürüstlük kuralı (objektif iyi niyet), özel hukukta ve genel hukuk teorisinde, “herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını ifa ederken dürüst, makul, namuslu ve orta zekalı bir insanın davranması gerektiği gibi hareket etmesi zorunluluğunu” ifade eden anayasal çatı ilkedir.

    TMK m. 2 Uyarınca Dürüstlük Kuralı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hakların kullanılmasında ve borçların yerine getirilmesinde uyulması zorunlu olan dürüstlük esası” olarak tanımlanır. TMK m. 2/2 gereğince, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ‘sözünde durma’ ve ‘doğruluk’ maddelerinde açıklandığı üzere; fıkıh doktrininde dürüstlük ve iyiniyet akitlerin ruhunu teşkil eder.

    Edebi Eserlerde Dürüstlük Kuralı

    Ahlaki ve hukuki dürüstlük edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Kanun maddelerinin ötesinde, insan ilişkilerini ayakta tutan asıl ilke, **dürüstlük kuralı** gereğince verilen söze sadık kalmaktı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Borçların yerine getirilmesinde Akdin İfası dürüstlük kuralına uygun olmalıdır. Sözleşmeye bağlılık Ahde Vefa kuralıyla uyumludur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Dürüstlük kuralı ile subjektif iyi niyet arasındaki fark nedir?

    Dürüstlük kuralı hakların kullanımındaki objektif davranışı ifade eder; subjektif iyiniyet ise bir hakkın kazanılmasındaki engeli bilmemeyi ifade eder.

    2. Hakkın kötüye kullanılması yasağı nedir?

    Bir hakkın dürüstlük kuralına aykırı olarak başkasına zarar verecek şekilde kullanılması durumudur ve kanunen korunmaz.

  • Dilekçe Nedir? Neye Denir?

    Dilekçe (arzuhal), bir hakkın talebi, şikâyetin bildirilmesi veya idari/adli bir işlemin yapılması amacıyla kamu makamlarına veya mahkemelere sunulan resmi yazılı başvurudur.

    3071 Sayılı Dilekçe Hakkı Kanunu

    Anayasa m. 74 ve 3071 sayılı Kanun uyarınca her vatandaş ve Türkiye’de ikamet eden yabancılar dilekçe hakkına sahiptir.

    Edebi Eserlerde Dilekçe Kavramı

    “Adliye kapısında bekleyen yaşlı adamın elindeki o tek sayfalık **dilekçe**, adalet talebinin resmi yazısıydı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar

    Davanın açıldığı ana belge Dava Dilekçesi olarak adlandırılır. Karşı tarafın yanıtı Cevap Dilekçesi metnidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Dilekçeye cevap verme süresi ne kadardır?

    3071 sayılı Kanun uyarınca idari makamlar dilekçelere en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır.

    2. Dilekçede imza bulunması şart mıdır?

    Evet, dilekçe sahibinin adı, soyadı, adresi ve ıslak/elektronik imzası bulunması zorunludur.

  • Devir Nedir? Neye Denir?

    Devir, bir hakkın, zilyetliğin, mülkiyetin veya borç yükümlülüğünün bir hukuki muamele ile başkasına aktarılması eylemidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir hakkın veya malın başkasına geçirilmesi” şeklinde açıklanır.

    Edebi Eserlerde Devir Kavramı

    “Tapu dairesindeki o resmi **devir** işlemiyle birlikte baba ocağı artık başkasının mülkü haline gelmişti.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar

    Alacağın devredilmesi Temlik sözleşmesidir. Devri kabul eden taraf Devralma işlemini gerçekleştirir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Devir sözleşmesi şekle tabi midir?

    Devredilen hakkın niteliğine göre şekil şartı değişir (taşınmaz devri resmi şekle, alacak devri yazılı şekle tabidir).

    2. Şahsa bağlı haklar devredilebilir mi?

    Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar kural olarak başkasına devredilemez.

  • Devralma Nedir? Neye Denir?

    Devralma, özel hukukta ve ticaret hukukunda, bir hakkın, mülkiyetin, borcun veya şirketin yasal bir işlemle başka bir kişiden kabul edilip mülkiyete dahil edilmesidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir hakkı veya malı devredenden teslim alma” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Devralma

    “Şirket hisselerinin resmi **devralma** süreci tamamlandığında yeni yönetim göreve başladı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar

    İşlemin karşı boyutu Devir işlemidir. Mülkiyet iktisabı İktisap kurgusuna dayanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Devralma ile devretme arasındaki fark nedir?

    Devretme mülkiyeti veren tarafın, devralma ise mülkiyeti kabul eden tarafın hukuki eylemidir.

    2. Ticari işletme devralması nasıl yapılır?

    Yazılı sözleşme ve ticaret siciline tescil ile yapılır.

  • Derdestlik Nedir? Neye Denir?

    Derdestlik (davanın görülmekte olması engeli), aynı taraflar arasında, aynı konuda ve aynı hukuki sebebe dayanarak daha önce açılmış ve halen görülmekte olan bir davanın varlığı halinde ikinci davanın açılmasını engelleyen olumsuz dava şartıdır.

    HMK m. 114/1-ı Uyarınca Derdestlik

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “davanın halen mahkemede görülmekte olması engeli” olarak açıklanır. HMK uyarınca olumsuz dava şartıdır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi dava ve mükerrer yargılama maddelerinde açıklandığı üzere; aynı konuda mükerrer dava açılması adalet düzenini sarsar.

    Edebi Eserlerde Derdestlik Kavramı

    Mükerrer adli süreçler edebiyatımızda şöyle aktarılmıştır:

    “Avukatın mahkemeye sunduğu **derdestlik** itirazı, aynı davanın ikinci kez açılmasını engelleyen resmi bir barikattı.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Görülmekte olan dosya Derdest Dava niteliğindedir. Eksiklik Dava Şartı olarak mahkemece re’sen incelenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Derdestlik itirazı ne zaman ileri sürülür?

    Kamu düzeninden olduğu için yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir ve hakimce re’sen gözetilir.

    2. Derdestlik tespiti halinde mahkeme ne karar verir?

    Dava şartı yokluğu nedeniyle ikinci davanın usulden reddine karar verir.

  • Derdest Dava Nedir? Neye Denir?

    Derdest dava, görülmekte olan, mahkemece açılmış ve henüz nihai bir kararla kesin olarak sonuçlandırılmamış sürüncemedeki davayı ifade eder.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “görülmekte olan dava” şeklinde tanımlanır. Dava açıldığı andan kesin hükme kadar derdest sayılır.

    Edebi Eserlerde Derdest Dava

    “Mahkemedeki o **derdest dava** sonuçlanmadığı için mülk üzerindeki belirsizlik devam ediyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar

    Aynı konuda ikinci kez dava açılması engeli Derdestlik dava şartıdır. Ana dava Asıl Dava konumundadır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Dava ne zaman derdest hale gelir?

    Dava dilekçesinin mahkeme kaydına girdiği ve harcının ödendiği andan itibaren derdest olur.

    2. Derdest dava ne zaman sona erer?

    Mahkeme kararının kesinleşmesiyle derdestlik durumu sona erer.

  • Denkleştirme Nedir? Neye Denir?

    Denkleştirme (mirasın denkleştirilmesi/iadeten iade), miras hukukunda mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarına miras paylarına mahsuben yaptığı karşılıksız kazandırmaların, mirasın halli esnasında terekeye geri verilmesi veya miras payından düşülmesi işlemidir.

    TMK m. 669 Uyarınca Denkleştirme

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mirasçıların sağlığında aldıkları kazandırmaları terekeye iade etmesi” olarak tanımlanır. TMK m. 669 gereğince yasal mirasçılar, mirasbırakandan aldıkları karşılıksız değerleri denkleştirmekle yükümlüdür.

    TDV İslâm Ansiklopedisi miras ve ferâiz maddelerinde belirtildiği üzere; evlatlar arasında adaletin sağlanması ve miras paylarının eşitliği esas tutulmuştur.

    Edebi Eserlerde Denkleştirme Kavramı

    Miras paylaşımları edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Sağlığında aldığı dükkanın tereke hesabında **denkleştirme** işlemine tabi tutulmasıyla miras payı yeniden dengelendi.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Denkleştirmeye konu kazandırma Bağışlama niteliği taşır. Karşılıksız işlemler İvazsız Tasarruf kapsamındadır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mirasbırakan denkleştirmeyi muaf tutabilir mi?

    Evet, mirasbırakan açıkça beyan ederek kazandırmayı denkleştirmeden muaf tutabilir (saklı paylar saklı kalmak kaydıyla).

    2. Denkleştirme davası kimlere karşı açılır?

    Sağlığında karşılıksız kazandırma elde eden diğer yasal mirasçılara karşı açılır.

  • Delil Tespiti Nedir? Neye Denir?

    Delil tespiti, açılmış veya açılacak bir davada kaybolacağı, incelenmesinin imkânsızlaşacağı veya zorlaşacağı anlaşılan delillerin mahkeme aracılığıyla önceden incelettirilip güvence altına alınmasını sağlayan geçici hukuki koruma tedbiridir.

    HMK m. 400-405 Uyarınca Delil Tespiti

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “delillerin kaybolmasını önlemek amacıyla önceden toplanıp incelenmesi” olarak tanımlanır. HMK m. 400 uyarınca hukuki yararı bulunan her taraf delil tespiti isteyebilir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi keşif ve ispat maddelerinde açıklandığı üzere; durumun bozulmasından önce olay yerinin ve durumun kadı marifetiyle zapta geçirilmesi adli emniyeti sağlar.

    Edebi Eserlerde Delil Tespiti Kavramı

    Olay yerinin kayda alınması edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Hasarın boyutlarını belgelemek için mahkemeden talep ettiği **delil tespiti**, haklılığını ispatlayan en somut raporu ortaya koydu.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    İncelemeyi yürüten teknik uzman Bilirkişi olarak görev yapar. Tespit edilen durumlar resmi Belge halini alır. Toplanan veriler Delil sayılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir mi?

    Evet, delilin kaybolma riski varsa dava açılmadan önce de yetkili mahkemeden delil tespiti istenebilir.

    2. Delil tespiti kararına itiraz edilebilir mi?

    Karşı taraf tespit raporunun kendisine tebliğinden itibaren 1 hafta içinde itiraz edebilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by