KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Blog

  • Reddi Hakim Nedir? Neye Denir?

    Reddi hakim (hakimin reddi), usul hukukunda, hakimin tarafsızlığından şüphe duymayı gerektiren haklı sebeplerin varlığı halinde taraflardan birinin hakimin davadan çekilmesini talep etmesi hakkıdır.

    HMK m. 36 vd. Uyarınca Hakimin Reddi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “tarafsızlığından şüphe edilen hakimin davadan çekilmesinin istenmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Reddi Hakim

    “Hakimin taraflı tutumundan ötürü yapılan **reddi hakim** talebi üst mahkemeye bildirildi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Talep Usul kurallarına göre değerlendirilir. Karar incelemesi başka bir Mahkeme heyetince yapılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Reddi hakim talebi ne zaman yapılır?

    Kural olarak ret sebebinin öğrenildiği andan itibaren duruşma bitinceye kadar ileri sürülmelidir.

    2. Reddi hakim talebini hangi mahkeme inceler?

    Reddi istenen hakim tek hakimliyse o mahkemenin bağlı olduğu numaralı diğer mahkeme veya ağır ceza mahkemesi inceler.

  • Rehin Nedir? Neye Denir?

    Rehin, alacaklının alacağını güvence altına almak üzere borçluya veya üçüncü kişiye ait taşınır veya taşınmaz mallar üzerinde kurduğu sınırlı ayni haktır.

    Doktrinel Yapısı ve TMK Esasları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “alacağı güvenceye alan ayni hak” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Rehin

    “Borca karşılık bırakılan **rehin** senedi alacaklıya güvence sağladı.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Rehin bir Güvence aracıdır. Taşınmaz üzerindeki türü İpotek olarak bilinir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Rehin hakkı paraya çevrilme yetkisi verir mi?

    Evet, borç ödenmediğinde alacaklı rehinli malı icra yoluyla paraya çevirip alacağını öncelikle tahsil etme hakkına (rüçhan hakkına) sahiptir.

    2. Taşınır rehni nasıl kurulur?

    Genellikle malın zilyetliğinin alacaklıya devredilmesiyle kurulur.

  • Peşin Harç Nedir? Neye Denir?

    Peşin harç, malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava açılırken hesaplanan nispi harcın kanunen yatırılması zorunlu olan dörtte birlik (1/4) başlangıç tutarıdır.

    Harçlar Kanunu Sistematiği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “nispi harcın dava açılırken ödenen ilk taksiti” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Peşin Harç

    “Vezneye yatırılan **peşin harç** makbuzu dava dilekçesine eklendi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Ödeme Nispi Harç hesaplamasına dayanır. Eksiklik Dava Şartı eksikliği sayılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Peşin harç yatırılmazsa ne olur?

    Peşin harç yatırılmadıkça dava açılmamış sayılır ve dosya işleme konulmaz.

    2. Peşin harç dava sonunda geri alınır mı?

    Dava kazanıldığında ödenen peşin harç yargılama gideri olarak davalıdan tahsil edilerek davacıya iade edilir.

  • Paylı Mülkiyet Nedir? Neye Denir?

    Paylı mülkiyet (müşterek mülkiyet), birden fazla kişinin bir mala belli oranlarda (paylarla) bağımsız olarak malik olduğu mülkiyet türüdür.

    TMK m. 688 Uyarınca Paylı Mülkiyet

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “birden fazla kişinin belirli paylarla sahip olduğu mülkiyet türü” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Paylı Mülkiyet

    “Tapuda kayıtlı olan bu **paylı mülkiyet** ortaklara bağımsız hisse oranları veriyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hisseler Arsa Payı gibi oranlarla belirlenir. Mülkiyet Ayni Hak korumasındadır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Paylı mülkiyette paydaş payını satabilir mi?

    Evet, her paydaş kendi payını üçüncü kişilere dilediği gibi satabilir (diğer paydaşların yasal önalım hakkı saklıdır).

    2. Paylı mülkiyet nasıl sona erer?

    Ortaklığın giderilmesi davası veya payların devriyle sona erer.

  • Özel Hukuk Nedir? Neye Denir?

    Özel hukuk, eşit statüdeki bireyler (gerçek ve tüzel kişiler) arasındaki ilişkileri, hakları ve borçları düzenleyen hukuk dalıdır (Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku vb.).

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kişiler arası eşitlik esasına dayanan hukuk kolu” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Özel Hukuk

    “Taraflar arasındaki sözleşme uyuşmazlığı tamamen **özel hukuk** kurallarına göre çözümlendi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Uyuşmazlıklar Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde çözülür. Temel ilke Akit Serbestisi ilkesidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Özel hukuk ile kamu hukuku arasındaki fark nedir?

    Özel hukuk eşitler arası ilişkileri düzenler; kamu hukuku ise devletin üstün gücü ile birey arasındaki eşitsiz (üstün-ast) ilişkileri düzenler.

    2. Özel hukukun ana kolları nelerdir?

    Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku, Ticaret Hukuku ve Devletler Özel Hukuku’dur.

  • Ön Sorun Nedir? Neye Denir?

    Ön sorun, usul hukukunda, bir davanın esası hakkında karar verilebilmesi için öncelikle çözülmesi ve karara bağlanması gereken hukuki ön meseledir.

    HMK m. 163 Uyarınca Ön Sorun

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “esas hakkında karar vermeden önce çözülmesi gereken hukuki sorun” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Ön Sorun

    “Hakim **ön sorun** hakkında karar vermeden davanın esasına giremeyeceğini belirtti.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sorunlar Ön İnceleme aşamasında tespit edilir. Çözüm Usul kurallarına bağlıdır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ön sorun nasıl çözülür?

    Hakim ön sorun hakkında tarafları dinleyerek karar verir ve yargılamaya devam eder.

    2. Ön sorun hakkında verilen karara ayrıca itiraz edilir mi?

    Kural olarak ara karar niteliğinde olduğundan nihai kararla birlikte denetlenir.

  • Ön İnceleme Nedir? Neye Denir?

    Ön inceleme, HMK m. 137-142 uyarınca, mahkemenin dava şartlarını ve ilk itirazları incelediği, uyuşmazlık konularını tespitle tarafları sulhe teşvik ettiği zorunlu yargılama aşamasıdır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “dava şartlarının incelenip uyuşmazlığın tespiti aşaması” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Ön İnceleme

    “Hakim **ön inceleme** duruşmasında tarafları sulhe davet etti.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Aşama Dava Şartı denetimiyle başlar. İşlemler Usul kurallarına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ön inceleme duruşmasında neler yapılır?

    Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, tarafların uyuşmazlık noktaları belirlenir ve sulh imkanı araştırılır.

    2. Ön incelemeden sonra hangi aşamaya geçilir?

    Tahkikat (delillerin toplanması ve incelenmesi) aşamasına geçilir.

  • Önalım Hakkı Nedir? Neye Denir?

    Önalım hakkı (şufa hakkı), paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmazdaki payını üçüncü kişiye satması durumunda diğer paydaşların o payı öncelikle satın alma yetkisini veren yenilik doğuran haktır.

    TMK m. 732 Uyarınca Şufa Hakkı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “paylı mülkiyette paydaşların öncelikli satın alma hakkı” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Önalım Hakkı

    “Komşuya satılan tarlada kullanılan **önalım hakkı** davası mülklerin aile içinde kalmasını sağladı.”
    — Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hakkın kullanımı Rüçhan Hakkı ilkeleriyle benzerlik gösterir. Paylı mülkiyet Fiili Taksim ile sınırlandırılabilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Önalım hakkı davası açma süresi ne kadardır?

    Satışın hak sahibine noter aracılığıyla bildirilmesinden itibaren 3 ay ve herhalde satışın üzerinden 2 yıl geçmekle düşer.

    2. Sözleşmeden doğan önalım hakkı tapuya şerh edilebilir mi?

    Evet, sözleşmeden doğan önalım hakkı tapu kütüğüne şerh edilerek en fazla 5 yıl için geçerli kılınabilir.

  • Ödeme Emri Nedir? Neye Denir?

    Ödeme emri, icra hukukunda, alacaklının başvuru üzerine icra dairesi tarafından borçluya gönderilen, borcun ve ferilerinin yasal sürede ödenmesini veya itiraz edilmesini ihtar eden resmi belgedir.

    İİK m. 60 Uyarınca Ödeme Emri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “icra takibinde borçluya gönderilen ödeme ve itiraz ihtarlı belge” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Ödeme Emri

    “Postacının getirdiği o resmi **ödeme emri** borçluyu telaşa düşürmüştü.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Belge İcra Takibi sürecini başlatır. Muhatap Borçlu şahıstır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?

    İlamsız takiplerde ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmelidir.

    2. Ödeme emrine süresinde itiraz edilmezse ne olur?

    Takip kesinleşir ve alacaklı mal haczi talep etme hakkı kazanır.

  • Ortaklığın Giderilmesi Nedir? Neye Denir?

    Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu), paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallardaki ortaklığı, aynen taksim veya açık artırmayla satış suretiyle sonlandıran dava türüdür.

    TMK m. 698 Uyarınca İzale-i Şuyu

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “paylı veya elbirliği mülkiyetindeki ortaklığın satış veya taksimle sonlandırılması” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Ortaklığın Giderilmesi

    “Mirasçılar arasında anlaşmazlıkla açılan **ortaklığın giderilmesi** davası tarlanın satılmasıyla sonuçlandı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Ortaklığın temeli İştirak Halinde Mülkiyet veya paylı mülkiyettir. Değerleme Kıymet Takdiri ile yapılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ortaklığın giderilmesi davası nasıl sonuçlanır?

    Malın aynen taksimi (bölünmesi) mümkünse bölüştürülür; değilse açık artırma usulüyle satılarak bedeli paylaştırılır.

    2. Satış suretiyle ortaklığın giderilmesinde ön alım hakkı var mı?

    Hayır, açık artırmayla satışlarda paydaşların ön alım (şufa) hakkı bulunmaz.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by